| ક્રમ | નિયમ (સૂત્ર) | ઉદાહરણ (સંધિ જોડો) |
|---|---|---|
| 1 | અ + અ = આ | દેવ + અર્પણ = દેવાર્પણ |
| 2 | અ + આ = આ | વાત + આવરણ = વાતાવરણ |
| 3 | ઇ + ઇ = ઈ | કવિ + ઈન્દ્ર = કવીન્દ્ર |
| 4 | ઉ + ઉ = ઊ | ભાનુ + ઉદય = ભાનૂદય |
| 5 | અ + ઇ = એ | દેવ + ઈન્દ્ર = દેવેન્દ્ર |
| 6 | અ + ઉ = ઓ | સૂર્ય + ઉદય = સૂર્યોદય |
સ્વર સંધિનાં મહત્વના નિયમો
તમે માત્ર સજાતીય અને મૂળભૂત ગુણ સંધિ લીધી છે, પણ આ બે નિયમો ઉમેરવા જોઈએ:
વૃદ્ધિ સંધિ: જ્યારે $અ/આ$ સાથે $એ/ઐ$ અથવા $ઓ/ઔ$ જોડાય ત્યારે થતા ફેરફાર.
નિયમ: $અ + એ = ઐ$ (ઉદાહરણ: $પુત્ર + એષણા = પુત્રૈષણા$)
નિયમ: $અ + ઓ = ઔ$ (ઉદાહરણ: $જલ + ઓધ = જલૌધ$)
યણ સંધિ (સૌથી વધુ પૂછાય છે):
નિયમ: $ઇ/ઈ + અન્ય સ્વર = ય$ (ઉદાહરણ: $ઇતિ + આદિ = ઇત્યાદિ$)
નિયમ: $ઉ/ઊ + અન્ય સ્વર = વ$ (ઉદાહરણ: $સુ + અચ્છ = સ્વચ્છ$)
| ક્રમ | નિયમ | ઉદાહરણ |
|---|---|---|
| 1 | ત્ + લ = લ્લ | તત્ + લીન = તલ્લીન |
| 2 | ત્ + જ = જ્જ | સત્ + જન = સજ્જન |
| 3 | મ્ + વ્યંજન = અનુસ્વાર | સમ્ + તોષ = સંતોષ |
| 4 | મ્ + સ્વર = મ આખો | સમ્ + આચાર = સમાચાર |
ઘોષ વ્યંજનનો નિયમ (૧-૩ નો નિયમ): અનુનાસિક સિવાયના વ્યંજન પછી સ્વર કે ઘોષ વ્યંજન આવે ત્યારે પ્રથમ વ્યંજનના સ્થાને તે જ વર્ગનો ત્રીજો વ્યંજન મૂકાય છે.
ઉદાહરણ: $જગત + ઈશ = જગદીશ$ (ત ના સ્થાને દ થયો)
ઉદાહરણ: $દિક્ + અંબર = દિગંબર$ (ક ના સ્થાને ગ થયો)
'ષ' અને 'ણ' ના ફેરફાર:
ઉદાહરણ: $પરિ + નામ = પરિણામ$ ('ન' નો 'ણ' થાય)
વિસર્ગનો 'ર' થવાનો નિયમ: જો વિસર્ગની પહેલા $અ/આ$ સિવાયનો સ્વર હોય અને પછી સ્વર કે ઘોષ વ્યંજન હોય તો વિસર્ગનો 'ર' થાય છે.
ઉદાહરણ: $નિ: + ધન = નિર્ધન$
ઉદાહરણ: $દુ: + આચાર = દુરાચાર$
વિસર્ગનો 'શ' કે 'ષ' થવો:
ઉદાહરણ: $નિ: + ચય = નિશ્ચય$
ઉદાહરણ: $નિ: + ફળ = નિષ્ફળ$
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો