ગુજરાતના પ્રમુખ સત્યાગ્રહો (Major Satyagrahas): ખેડા, બારડોલી અને દાંડી કૂચ - ઇતિહાસ અને તથ્યો (History GK)
ગુજરાતના મહત્વના સત્યાગ્રહો: એક નજર (Master Table)
નીચેના કોઠામાં સત્યાગ્રહનું નામ, વર્ષ અને તેના મુખ્ય નેતાની માહિતી આપી છે.
| સત્યાગ્રહનું નામ | વર્ષ (Year) | મુખ્ય નેતા / આગેવાન |
|---|---|---|
| ખેડા સત્યાગ્રહ | 1917-18 | ગાંધીજી, વલ્લભભાઈ પટેલ |
| બોરસદ સત્યાગ્રહ | 1923 | વલ્લભભાઈ પટેલ, દરબાર ગોપાળદાસ |
| બારડોલી સત્યાગ્રહ | 1928 | સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ |
| દાંડી કૂચ | 1930 | મહાત્મા ગાંધી |
| ધરાસણા સત્યાગ્રહ | 1930 | સરરોજિની નાયડુ, ઈમામ સાહેબ |
| ધોલેરા સત્યાગ્રહ | 1930 | અમૃતલાલ શેઠ |
સત્યાગ્રહો વિશે વિગતવાર માહિતી (Detailed Info)
૧. ખેડા સત્યાગ્રહ (૧૯૧૭-૧૮):
- કારણ: ખેડામાં અતિવૃષ્ટિને કારણે પાક નિષ્ફળ ગયો હતો, છતાં અંગ્રેજ સરકારે મહેસૂલ માફ કરવાની ના પાડી હતી.
- વિશેષતા: આ ગાંધીજીનો ગુજરાતમાં પ્રથમ સત્યાગ્રહ હતો. આ સત્યાગ્રહથી વલ્લભભાઈ પટેલ ગાંધીજીના સંપર્કમાં આવ્યા અને આઝાદીની લડાઈમાં જોડાયા.
૨. બોરસદ સત્યાગ્રહ (૧૯૨૩):
- કારણ: બાબર દેવા નામના બહારવટિયાનો ત્રાસ હતો, પણ સરકારે પ્રજા પર 'હૈડિયા વેરો' (દંડ) નાખ્યો હતો.
- પરિણામ: સરદાર પટેલ અને દરબાર ગોપાળદાસે લડત ચલાવી અને સરકારને વેરો રદ કરવો પડ્યો. આ સરદાર પટેલનો પ્રથમ સફળ સત્યાગ્રહ હતો.
૩. બારડોલી સત્યાગ્રહ (૧૯૨૮):
- કારણ: સરકારે ખેડૂતો પર મહેસૂલમાં ૨૨% નો વધારો ઝીંક્યો હતો.
- વિશેષતા: આ સત્યાગ્રહની સફળતા બાદ બારડોલીની બહેનોએ (અને ભીખીબેને) વલ્લભભાઈ પટેલને 'સરદાર' નું બિરુદ આપ્યું હતું.
૪. દાંડી કૂચ (૧૯૩૦):
- કારણ: અંગ્રેજોએ મીઠા પર કર (Tax) નાખ્યો હતો.
- વિગત: ગાંધીજીએ ૧૨ માર્ચ ૧૯૩૦ના રોજ સાબરમતી આશ્રમથી ૭૮ સાથીઓ સાથે કૂચ શરૂ કરી. ૬ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના રોજ દાંડી પહોંચી ચપટી મીઠું ઉપાડી કાયદો તોડ્યો.
- મહાદેવભાઈ દેસાઈએ દાંડી કૂચને 'મહાભિનિષ્ક્રમણ' સાથે સરખાવી છે.
પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના પ્રશ્નો (One Liner GK)
- ધરાસણા સત્યાગ્રહનું નેતૃત્વ કોણે કર્યું હતું? - સરરોજિની નાયડુ.
- ધોલેરા સત્યાગ્રહ કોના નેતૃત્વમાં થયો? - અમૃતલાલ શેઠ.
- "હું કાગડા-કૂતરાના મોતે મરીશ પણ સ્વરાજ લીધા વિના પાછો નહીં ફરું" - આ પ્રતિજ્ઞા ગાંધીજીએ ક્યારે લીધી? - દાંડી કૂચ વખતે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, ગુજરાતના આ સત્યાગ્રહોએ દેશને આઝાદી અપાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો છે. પરીક્ષામાં ખાસ કરીને સાલ (Year) અને નેતા (Leader) ના જોડકાં પૂછાય છે.
વધુ વાંચો:
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો