National Mathematics Day 2025: રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ | શ્રીનિવાસ રામાનુજન અને 1729 મેજિક નંબરનું રહસ્ય
નમસ્કાર મિત્રો! ભારત દેશ ઋષિમુનિઓ અને જ્ઞાનીઓનો દેશ છે. શૂન્યની શોધ કરનાર આર્યભટ્ટ હોય કે આધુનિક ગણિતના જાદુગર રામાનુજન, ગણિતમાં ભારતનું યોગદાન અમૂલ્ય છે. દર વર્ષે 22 ડિસેમ્બર ના રોજ આપણે મહાન ગણિતશાસ્ત્રી શ્રીનિવાસ રામાનુજનની યાદમાં 'રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ' ઉજવીએ છીએ. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં 'દિન વિશેષ' અને 'વ્યક્તિ વિશેષ' ટોપિકમાં આ પ્રશ્નો અચૂક પૂછાય છે. આજે આપણે રામાનુજનના જીવન અને 1729 નંબરના જાદુ વિશે કોષ્ટક દ્વારા માહિતી મેળવીશું.
૧. રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ - ઝડપી ઝલક (Quick Facts)
પરીક્ષામાં પૂછાતી બેઝિક માહિતી નીચેના કોષ્ટકમાં છે.
| વિગત (Detail) | માહિતી (Information) |
|---|---|
| દિવસનું નામ | રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ |
| તારીખ | 22 ડિસેમ્બર |
| કોની યાદમાં? | શ્રીનિવાસ રામાનુજન (જન્મજયંતિ) |
| શરૂઆત કરનાર | ડૉ. મનમોહન સિંહ (વર્ષ 2012 થી) |
| ઉપનામ | ગણિતના જાદુગર (Magician of Maths) |
૨. શ્રીનિવાસ રામાનુજન: જીવન પરિચય
શ્રીનિવાસ રામાનુજનનો જન્મ તમિલનાડુના ઈરોડમાં એક સામાન્ય પરિવારમાં થયો હતો.
- તેમણે ગણિતનું કોઈ ખાસ શિક્ષણ લીધું ન હતું, છતાં તેમણે ગણિતના હજારો પ્રમેય (Theorems) સાબિત કર્યા.
- તેમની પ્રતિભા જોઈને કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર જી.એચ. હાર્ડી એ તેમને લંડન બોલાવ્યા હતા.
- તેઓ Royal Society ના ફેલો બનનારા સૌથી નાની ઉંમરના ભારતીય હતા.
- માત્ર 32 વર્ષની નાની વયે તેમનું અવસાન થયું હતું.
૩. શું છે '1729' મેજિક નંબર? (Hardy-Ramanujan Number)
જ્યારે રામાનુજન બીમાર હતા, ત્યારે પ્રો. હાર્ડી તેમને મળવા આવ્યા. હાર્ડીએ કહ્યું કે તેમની ટેક્સીનો નંબર 1729 હતો જે બહુ બોરિંગ છે. ત્યારે રામાનુજન બોલ્યા, "ના સર, આ એક જાદુઈ નંબર છે. આ સૌથી નાની સંખ્યા છે જેને બે અલગ-અલગ રીતે બે સંખ્યાના ઘન (Cube) ના સરવાળા તરીકે લખી શકાય."
તેની ગણતરી નીચેના કોષ્ટકમાં જુઓ:
| રીત (Method) | ગણતરી (Calculation) | જવાબ |
|---|---|---|
| રીત - 1 | 12³ + 1³ (1728 + 1) | 1729 |
| રીત - 2 | 10³ + 9³ (1000 + 729) | 1729 |
પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના પ્રશ્નો (One Liner GK)
- રામાનુજનના જીવન પર બનેલી હોલીવુડ ફિલ્મનું નામ શું છે? - The Man Who Knew Infinity.
- ભારતમાં 'રાષ્ટ્રીય ગણિત વર્ષ' ક્યારે ઉજવાયું હતું? - વર્ષ 2012 માં.
- ગણિતમાં 'શૂન્ય (0)' ની શોધ કોણે કરી હતી? - આર્યભટ્ટ.
- 'સિદ્ધાંત શિરોમણી' અને 'લીલાવતી' ગ્રંથ કોણે લખ્યા છે? - ભાસ્કરાચાર્ય.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, રામાનુજનનું જીવન આપણને શીખવે છે કે જો તમારી પાસે જિજ્ઞાસા અને મહેનત કરવાની તૈયારી હોય, તો સાધનોનો અભાવ તમને રોકી શકતો નથી. આજના દિવસે આપણે ગણિતને ગોખવાને બદલે તેને સમજવાનો સંકલ્પ કરીએ.
વધુ વાંચો (Read More):
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો