અમદાવાદ જિલ્લો (Ahmedabad District): ઇતિહાસ, જોવાલાયક સ્થળો અને સામાન્ય જ્ઞાન - સંપૂર્ણ માહિતી (GPSC/Talati Special)

નમસ્કાર મિત્રો! EduStepGujarat ની "જિલ્લા સિરીઝ" માં આજે આપણે વાત કરીશું ગુજરાતના સૌથી વિકસિત અને ઐતિહાસિક જિલ્લા - 'અમદાવાદ' વિશે. જેને 'પૂર્વનું માન્ચેસ્ટર' અને 'ભારતનું બોસ્ટન' કહેવામાં આવે છે. અમદાવાદ શહેરની સ્થાપના બાદશાહ અહમદશાહે કરી હતી. આજે આપણે આ જિલ્લાનો ઈતિહાસ, ભૂગોળ અને પરીક્ષાલક્ષી અગત્યની માહિતી મેળવીશું.

અમદાવાદ જિલ્લાની સામાન્ય માહિતી (General Information)

વિગત	માહિતી
મુખ્ય મથક (Headquarter)	અમદાવાદ
ક્ષેત્રફળ	8,107 ચો. કિમી
સ્થાપના	26 ફેબ્રુઆરી, 1411 (બાદશાહ અહમદશાહ દ્વારા)
RTO કોડ	GJ-01
સરહદ	ઉત્તરે: ગાંધીનગર અને મહેસાણા પૂર્વમાં: ખેડા દક્ષિણે: આણંદ પશ્ચિમમાં: સુરેન્દ્રનગર અને બોટાદ

(By EduStepGujarat)

અમદાવાદ જિલ્લાના તાલુકાઓ (Talukas)

અમદાવાદ જિલ્લામાં કુલ ૧૦ તાલુકા આવેલા છે:

અમદાવાદ સિટી (City)

દસક્રોઈ

ધોળકા

બાવળા

સાણંદ

વિરમગામ

ધંધુકા

ધોલેરા

માંડલ

દેત્રોજ (રામપુરા)

ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસો

૧. સાબરમતી આશ્રમ (ગાંધી આશ્રમ):

મહાત્મા ગાંધીજીએ 1917માં સાબરમતી નદીના કિનારે આ આશ્રમની સ્થાપના કરી હતી. અહીંથી જ ઐતિહાસિક 'દાંડી કૂચ' ની શરૂઆત થઈ હતી. અહીં 'હૃદયકુંજ' ગાંધીજીનું નિવાસસ્થાન હતું.

૨. લોથલ (Lothal):

ધોળકા તાલુકાના સરગવાલા ગામ પાસે આવેલું આ હડપ્પીય સંસ્કૃતિનું સૌથી મોટું બંદર હતું. અહીંથી જહાજ લાંગરવા માટેનો 'ડોકયાર્ડ' (Dockyard) મળી આવ્યો છે.

૩. નળ સરોવર (Nal Sarovar):

અમદાવાદ અને સુરેન્દ્રનગરની સરહદ પર આવેલું ગુજરાતનું સૌથી મોટું પક્ષી અભયારણ્ય. અહીં શિયાળામાં હજારો યાયાવર પક્ષીઓ (જેમ કે ફ્લેમિંગો) આવે છે.

૪. સિદી સૈયદની જાળી:

લાલ દરવાજા પાસે આવેલી આ મસ્જિદ તેની પથ્થરની કોતરણી માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. IIM અમદાવાદના લોગોમાં પણ આ જાળીનું ચિત્ર છે.

૫. અડાલજની વાવ:

જોકે આ હવે ગાંધીનગર જિલ્લામાં ગણાય છે, પણ તે અમદાવાદની નજીક છે. રાણી રૂડાબાઈએ પતિ વીરસિંહની યાદમાં આ વાવ બંધાવી હતી.

આધુનિક અમદાવાદ (Modern Ahmedabad)

સાયન્સ સિટી (Science City): અહીં IMAX 3D થિયેટર, રોબોટિક ગેલેરી અને એક્વેટિક ગેલેરી આવેલા છે.

રિવરફ્રન્ટ (Riverfront): સાબરમતી નદીના કિનારે વિકસાવવામાં આવેલો સુંદર પ્રોજેક્ટ.

નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ: મોટેરા ખાતે આવેલું વિશ્વનું સૌથી મોટું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ.

પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના મુદ્દા (One Liner GK)

ધોળકા શહેર 'વિરાટનગરી' તરીકે પણ ઓળખાય છે. અહીં મલાવ તળાવ આવેલું છે.

વિરમગામમાં સિદ્ધરાજ જયસિંહે બંધાવેલું 'મુનસર તળાવ' આવેલું છે.

ગુજરાતની સૌથી જૂની કોલેજ 'ગુજરાત કોલેજ' (1879) અમદાવાદમાં છે.

વોટસન મ્યુઝિયમ રાજકોટમાં છે, પણ કેલિકો મ્યુઝિયમ (કાપડનું મ્યુઝિયમ) અમદાવાદમાં છે.

અમદાવાદને 2017માં UNESCO દ્વારા 'World Heritage City' જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું (ભારતનું પ્રથમ).

નિષ્કર્ષ (Conclusion):

મિત્રો, અમદાવાદ એ માત્ર શહેર નથી, પણ એક ઈતિહાસ છે. જો તમે GPSC કે ગૌણ સેવાની તૈયારી કરતા હોવ, તો અમદાવાદ જિલ્લાના સ્થાપત્યો અને સંસ્થાઓ ખાસ યાદ રાખવી.

📖 વધુ વાંચો (Read More):