ગુજરાતના સાંસ્કૃતિક મેળાઓ (Fairs of Gujarat): સ્થળ, તિથિ અને વિશેષતા - સંપૂર્ણ લિસ્ટ (GPSC/Talati Special)
નમસ્કાર મિત્રો! ગુજરાત એ ઉત્સવપ્રિય પ્રજાનું રાજ્ય છે. અહીં ડગલે ને પગલે મેળાઓ ભરાય છે. ગુજરાતી સંસ્કૃતિમાં મેળાઓનું ખૂબ જ મહત્વ છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં અવારનવાર પૂછાય છે કે "તરણેતરનો મેળો ક્યારે ભરાય છે?" અથવા "ભવનાથનો મેળો ક્યાં આવેલો છે?". આજે આપણે ગુજરાતના આવા જ રંગબેરંગી મેળાઓ વિશે વિગતવાર માહિતી મેળવીશું.
ગુજરાતના મુખ્ય મેળાઓનું લિસ્ટ (List of Famous Fairs)
નીચેના કોઠામાં ગુજરાતના સૌથી પ્રખ્યાત મેળાઓ, તેમનું સ્થળ અને તે ક્યારે ભરાય છે તેની માહિતી આપી છે.
| મેળાનું નામ | જિલ્લો / સ્થળ | ક્યારે ભરાય છે? (તિથિ) |
|---|---|---|
| તરણેતરનો મેળો | સુરેન્દ્રનગર (થાનગઢ) | ભાદરવા સુદ ૪ થી ૬ |
| વોઠાનો મેળો | અમદાવાદ (ધોળકા) | કાર્તિકી પૂનમ |
| ભવનાથનો મેળો | જૂનાગઢ (ગિરનાર) | મહાશિવરાત્રિ |
| શામળાજીનો મેળો | અરવલ્લી | કાર્તિકી પૂનમ |
| માધવપુરનો મેળો | પોરબંદર (માધવપુર) | ચૈત્ર સુદ ૯ થી ૧૩ |
| કાત્યોકનો મેળો | પાટણ (સિદ્ધપુર) | કાર્તિકી પૂનમ |
| ડાંગ દરબાર | ડાંગ (આહવા) | હોળી (ફાગણ સુદ પૂનમ) |
મહત્વના મેળાઓની વિશેષતાઓ (Key Highlights)
૧. તરણેતરનો મેળો (Tarnetar Fair):
સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના થાનગઢ પાસે ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવના મંદિરે ભરાય છે.
આ મેળાની ખાસિયત 'ભરત ભરેલી રંગબેરંગી ક્ષત્રીઓ' છે.
અહીં પરંપરાગત 'હુડો રાસ' રમાય છે.
૨. ભવનાથનો મેળો (Bhavnath Fair):
જૂનાગઢમાં ગિરનારની તળેટીમાં શિવરાત્રિના દિવસે ભરાય છે.
આ મેળામાં મૃગી કુંડમાં નાહવાનું અને નાગા બાવાઓની રવેડી (સરઘસ) જોવાનું ખૂબ મહત્વ છે. તેને 'મિની કુંભ' પણ કહેવાય છે.
૩. વોઠાનો મેળો (Vautha Fair):
અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકામાં જ્યાં ૭ નદીઓનો સંગમ થાય છે ત્યાં ભરાય છે.
આ મેળામાં ગધેડાની લે-વેચ સૌથી મોટી વિશેષતા છે.
૪. શામળાજીનો મેળો (Shamlaji Fair):
અરવલ્લી જિલ્લામાં મેશ્વો નદીના કિનારે ભરાય છે.
આ મેળામાં આદિવાસીઓનું લોકગીત "શામળાજીના મેળે રણઝણીયું વાગે..." ખૂબ પ્રખ્યાત છે. તેને 'આદિવાસીઓનો મેળો' કહેવાય છે.
૫. ડાંગ દરબાર (Dang Darbar):
ડાંગ જિલ્લાના આહવા ખાતે હોળીના સમયે ભરાય છે.
અહીં ડાંગી નૃત્ય અને આદિવાસી રાજાઓનું સન્માન કરવામાં આવે છે.
પરીક્ષામાં પૂછાતા અન્ય મેળાઓ (One Liner GK)
- ચિત્ર-વિચિત્રનો મેળો: સાબરકાંઠાના ગુણભાખરી ગામે (હોળી પછી).
- માધવપુરનો મેળો: પોરબંદરના માધવપુર ઘેડમાં (કૃષ્ણ-રૂક્ષ્મણીના લગ્ન પ્રસંગે).
- કાત્યોકનો મેળો: પાટણ જિલ્લાના સિદ્ધપુરમાં (સરસ્વતી નદી કિનારે).
- પલ્લીનો મેળો: ગાંધીનગરના રૂપાલ ગામે (વરદાયિની માતા, ઘીની નદીઓ વહે છે).
- ગોળ ગધેડાનો મેળો: દાહોદ જિલ્લાના જેસાવાડામાં.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, ગુજરાતના મેળા એ આપણી ભાતીગળ સંસ્કૃતિનો અરીસો છે. પરીક્ષાની દ્રષ્ટિએ તિથિ અને સ્થળ ખાસ યાદ રાખવા.
વધુ વાંચો:
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો