મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ

ચર્ચાપત્ર લખવાની રીત, ફોર્મેટ અને ઉદાહરણો | Charchapatra in Gujarati for GPSC, CCE & TAT Mains | EduStepGujarat

સામાન્ય વિજ્ઞાન: મહત્વના વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને તેના ઉપયોગો - સંપૂર્ણ લિસ્ટ (General Science GK)

 

સામાન્ય વિજ્ઞાન General Science મહત્વના વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને તેના ઉપયોગો

નમસ્કાર મિત્રો! સામાન્ય વિજ્ઞાનમાં શોધ અને સંશોધનની સાથે સાથે 'વૈજ્ઞાનિક સાધનો' (Scientific Instruments) નો ટોપિક ખૂબ મહત્વનો છે. તલાટી, ક્લાર્ક કે ફોરેસ્ટ ગાર્ડની પરીક્ષામાં હંમેશા જોડકાં સ્વરૂપે પૂછાય છે કે "હવાનું દબાણ માપવા કયું સાધન વપરાય?" અથવા "હૃદયના ધબકારા માપવાનું સાધન કયું?". આજે આપણે આવા ૫૦+ સાધનોમાંથી પરીક્ષાલક્ષી સૌથી મહત્વના સાધનો કોષ્ટક દ્વારા યાદ રાખીશું.

​વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને તેના ઉપયોગો (Master Table)

​નીચેના કોઠામાં સાધનનું નામ અને તે શેના માટે વપરાય છે તેની માહિતી આપી છે.

સાધનનું નામઉપયોગ (Uses)
લેક્ટોમીટરદૂધની શુદ્ધતા માપવા
બેરોમીટરહવાનું દબાણ માપવા
થર્મોમીટરશરીરનું તાપમાન માપવા
સિસ્મોગ્રાફધરતીકંપની તીવ્રતા માપવા
હાઈગ્રોમીટરહવામાં રહેલો ભેજ માપવા
અલ્ટીમીટરવિમાનની ઊંચાઈ માપવા
ગેલ્વેનોમીટરવીજપ્રવાહની દિશા જાણવા
ઓડિયોમીટરઅવાજની તીવ્રતા માપવા
ટેલિસ્કોપદૂરની વસ્તુ જોવા (અવકાશમાં)
પેરિસ્કોપપાણીની અંદરથી બહારની વસ્તુ જોવા (સબમરીનમાં)


પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતા સાધનો (Most IMP Instruments)

​૧. લેક્ટોમીટર (Lactometer):
​દૂધની ઘનતા અને શુદ્ધતા માપવા માટે વપરાય છે. ડેરી ઉદ્યોગમાં આનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે.

​૨. બેરોમીટર (Barometer):
​હવાનું દબાણ માપવા માટે વપરાય છે. તેની શોધ ટોર્િસેલીએ કરી હતી.

​૩. સિસ્મોગ્રાફ (Seismograph):
​ધરતીકંપની તીવ્રતા માપવા માટે. તેને 'રિક્ટર સ્કેલ' પણ કહેવાય છે.

​૪. સ્ટેથોસ્કોપ (Stethoscope):
​ડોક્ટર જે કાનમાં ભરાવીને ચેક કરે છે તે. તેનાથી હૃદયના ધબકારા સાંભળી શકાય છે.

​૫. હાઈગ્રોમીટર (Hygrometer):
​હવામાં રહેલા ભેજનું પ્રમાણ માપવા માટે વપરાય છે.

​અન્ય મહત્વના તથ્યો (One Liner GK)

​વિમાનની ઊંચાઈ માપવા કયું સાધન વપરાય? - અલ્ટીમીટર (Altimeter).
​દરિયાની ઊંડાઈ માપવા શું વપરાય? - ફેથોમીટર (Fathometer).
​છોડની વૃદ્ધિ માપવા માટે? - કેસ્કોગ્રાફ (જેની શોધ જગદીશચંદ્ર બોઝે કરી હતી).
​જૂઠું પકડવાનું મશીન કયું? - પોલીગ્રાફ (Polygraph).

​નિષ્કર્ષ (Conclusion):

મિત્રો, આ લિસ્ટ નાનું છે પણ પરીક્ષામાં ૧ માર્ક પાકો અપાવી શકે છે. ખાસ કરીને લેક્ટોમીટર અને બેરોમીટર જેવા નામો યાદ રાખવા.

📖 વધુ વાંચો (Read More):

ટિપ્પણીઓ

આ બ્લૉગ પરની લોકપ્રિય પોસ્ટ્સ

AEIAT Hall Ticket 2026: મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક પરીક્ષાની હોલ ટિકિટ જાહેર, અહીંથી ડાઉનલોડ કરો | EduStepGujarat

મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક (AEIAT) ૨૦૨૬ પરીક્ષાની હોલ ટિકિટ (કોલ લેટર) જાહેર મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક એપ્ટીટ્યુડ ટેસ્ટ (AEIAT) (વર્ગ-૩) ની પરીક્ષા આપનારા ઉમેદવારો માટે ખુશખબર છે! રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ (SEB) દ્વારા પ્રાથમિક શાળાઓ માટેની આ મહત્વની પરીક્ષાના કોલ લેટર આજથી જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ઉમેદવારો નીચે આપેલી ડાયરેક્ટ લિંક પરથી પોતાની વિગતો ભરીને હોલ ટિકિટ ડાઉનલોડ કરી શકે છે. 📌 પરીક્ષાની મહત્વની વિગતો બાબત વિગત પરીક્ષાનું નામ મદદનીશ કેળવણી નિરીક્ષક (AEIAT) વર્ગ / કેડર વર્ગ-૩ (પ્રાથમિક શાળાઓ) આયોજક રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ (SEB) હોલ ટિકિટ સ્ટેટસ ડાઉનલોડ થવાનું શરૂ 📲 હોલ ટિકિટ ડાઉનલોડ કરવાની રીત: સૌ પ્રથમ SEB ની સત્તાવાર વેબસાઈટ sebexam.org પર જાઓ. મેનૂમાં "Print Hall Ticket" ના ઓપ્શન ...

ભારતના વર્તમાન પદાધિકારીઓ ૨૦૨૬: ૨૮ રાજ્યો, સંરક્ષણ દળ અને તમામ આયોગની સંપૂર્ણ યાદી | EduStepGujarat

ભારતના વર્તમાન પદાધિકારીઓ ૨૦૨૬: સંપૂર્ણ જાણકારી ૨૮ રાજ્યો, ૮ UTs અને તમામ ભરતી બોર્ડની લેટેસ્ટ વિગતો | EduStepGujarat 📘 પ્રસ્તાવના નમસ્કાર વિદ્યાર્થી મિત્રો, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં "વર્તમાન પદાધિકારીઓ" એ સૌથી વધુ સ્કોરિંગ વિષય છે. GPSC, CCE, TAT, આર્મી કે પોલીસ ભરતીમાં સીધા ૩ થી ૫ પ્રશ્નો આ ટોપિકમાંથી પૂછાય છે. આ પોસ્ટમાં અમે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ સુધીના તમામ અપડેટ્સ આવરી લીધા છે. આ એક એવી માસ્ટર પોસ્ટ છે જેમાં ભારતનું સંપૂર્ણ શાસનતંત્ર અને વહીવટી માળખું સમાવિષ્ટ છે. 🏛️ ૧. ભારતના મુખ્ય બંધારણીય પદાધિકારીઓ હોદ્દો (Position) પદાધિકારીનું નામ ક્રમ / કલમ રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુ ૧૫મા (કલમ ૫૨) વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી ૧૫મા (કલમ ૭૪) ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી.પી. રાધાકૃષ્ણન ૧૫મા (કલમ ૬૩) મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) જસ્ટિસ સૂર્યકાંત ૫૩મા (કલમ ૧૨૪) લોકસભા અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલા ૧૮મી લોકસભા ...

ભારતીય બંધારણ: મૂળભૂત ફરજો (કલમ ૫૧-ક) | શોર્ટકટ ટ્રીક્સ અને IMP પ્રશ્નો | Fundamental Duties in Gujarati

  ભારતીય બંધારણ: મૂળભૂત ફરજો (Fundamental Duties) ભાગ ૪-ક | કલમ ૫૧-ક | સંપૂર્ણ વિગતવાર સમજૂતી 📝 પ્રસ્તાવના લોકશાહીમાં 'અધિકાર' અને 'ફરજ' એ એક જ સિક્કાની બે બાજુઓ છે. ભારતીય બંધારણ આપણને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવા માટે મૂળભૂત અધિકારો આપે છે, પરંતુ રાષ્ટ્રના નાગરિક તરીકે આપણી પણ કેટલીક નૈતિક અને નાગરિક જવાબદારીઓ છે. આ જવાબદારીઓને જ 'મૂળભૂત ફરજો ( Fundamental Duties in Gujarati) ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. મૂળ બંધારણમાં આ ફરજોનો ઉલ્લેખ નહોતો, પરંતુ ૧૯૭૬ના ૪૨માં સુધારા દ્વારા તેને ઉમેરવામાં આવી હતી. આ લેખમાં આપણે ૧૧ મૂળભૂત ફરજોને એવી રીતે સમજીશું કે જે તમને GPSC, TAT, CCE જેવી પરીક્ષાઓમાં પૂરેપૂરા માર્કસ અપાવશે.  💡 ઝડપી હકીકતો ✅ સ્ત્રોત: રશિયા (USSR) ✅ સુધારો: ૪૨મો સુધારો (૧૯૭૬) ✅ સમિતિ: સરદાર સ્વર્ણ સિંહ સમિતિ ✅ કલમ: ૫૧-ક (Article 51A) ✅ ભાગ: ૪-ક (Part IV-A) ⏳ ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ (History) ૧. ૧૯૫૦ (મ...