રાજકોટ જિલ્લો (Rajkot District): ઇતિહાસ, જોવાલાયક સ્થળો અને સામાન્ય જ્ઞાન - સંપૂર્ણ માહિતી (GPSC/Talati Special)
નમસ્કાર મિત્રો! EduStepGujarat ની જિલ્લા સિરીઝમાં આજે આપણે વાત કરીશું સૌરાષ્ટ્રના સૌથી મહત્વના અને મધ્યમાં આવેલા જિલ્લા - 'રાજકોટ' વિશે. રાજકોટને 'સૌરાષ્ટ્રનું પાટનગર' અને 'રંગીલું રાજકોટ' પણ કહેવામાં આવે છે. મહાત્મા ગાંધીજીનું બાળપણ અહીં વીત્યું હતું અને ભારત-પાકિસ્તાનના ભાગલા પડ્યા ત્યારે સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની રાજધાની પણ રાજકોટ હતી. ચાલો, આ ઐતિહાસિક જિલ્લા વિશે પરીક્ષાલક્ષી માહિતી મેળવીએ.
રાજકોટ જિલ્લાની સામાન્ય માહિતી (General Information)
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| મુખ્ય મથક (Headquarter) | રાજકોટ |
| સ્થાપના | ઠાકોર વિભામજી જાડેજા (ઈ.સ. 1612) |
| RTO કોડ | GJ-03 |
| નદીઓ | આજી, ન્યારી, ભાદર, મચ્છુ |
| વિશેષતા | ડિઝલ એન્જિન અને સોના-ચાંદીના ઘરેણાં માટે પ્રખ્યાત |
(By EduStepGujarat)
અહીં રાજકોટ જિલ્લાનો નકશો મુકવો)
રાજકોટ જિલ્લાના તાલુકાઓ (Talukas)
રાજકોટ જિલ્લામાં કુલ ૧૧ તાલુકા આવેલા છે:
- રાજકોટ (City)
- ગોંડલ
- જેતપુર
- ધોરાજી
- ઉપલેટા
- કોટડાસાંગાણી
- લોધિકા
- પડધરી
- જામકંડોરણા
- જસદણ
- વીંછિયા
જોવાલાયક સ્થળો અને વિશેષતા
૧. વોટસન મ્યુઝિયમ (Watson Museum):
- સૌરાષ્ટ્રનું સૌથી જૂનું મ્યુઝિયમ છે. તે જ્યુબિલી બાગમાં આવેલું છે.
૨. કબા ગાંધીનો ડેલો:
- મહાત્મા ગાંધીજીના પિતા કરમચંદ ગાંધી રાજકોટ સ્ટેટના દીવાન હતા. તેમનું નિવાસસ્થાન 'કબા ગાંધીનો ડેલો' તરીકે ઓળખાય છે, જ્યાં ગાંધીજીનું બાળપણ વીત્યું હતું.
૩. રોટરી ડોલ્સ મ્યુઝિયમ (ઢીંગલી ઘર):
- અહીં વિશ્વના અલગ-અલગ દેશોની હજારો ઢીંગલીઓનો સંગ્રહ છે.
૪. રાષ્ટ્રીય શાળા:
- ગાંધીજીએ અસહકાર આંદોલન સમયે ૧૯૨૧માં રાજકોટમાં 'રાષ્ટ્રીય શાળા' ની સ્થાપના કરી હતી.
૫. આજી ડેમ (Aji Dam):
- રાજકોટની જીવાદોરી સમાન આજી નદી પર આ ડેમ બાંધવામાં આવ્યો છે. અહીં પ્રદ્યુમન પાર્ક ઝૂ (Zoo) પણ આવેલું છે.
મહત્વના યાત્રાધામો અને નગરો
- ગોંડલ (Gondal): ગોંડલ સ્ટેટ ભગવતસિંહજી માટે જાણીતું છે. અહીં 'નૌલખા પેલેસ', 'ભુવનેશ્વરી પીઠ' અને 'રિવર સાઈડ પેલેસ' આવેલા છે.
- વીરપુર (Virpur): પૂજ્ય જલારામ બાપા નું પ્રખ્યાત ધામ. અહીં સદાવ્રત ચાલે છે અને દાન લેવામાં આવતું નથી.
- ઘેલા સોમનાથ: જસદણ નજીક ઘેલા નદીના કિનારે આવેલું છે. અહીં મીનળદેવીએ સોમનાથ દાદાની સ્થાપના કરી હતી.
- જેતપુર: સાડીઓના ડાઈંગ ઉદ્યોગ અને 'બાંધણી' માટે પ્રખ્યાત છે.
- ખંભાલિડાની ગુફાઓ: ગોંડલ નજીક આવેલી બૌદ્ધ ગુફાઓ છે.
પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના મુદ્દા (One Liner GK)
- રાજકોટની સ્થાપના કોણે કરી હતી? - વિભામજી જાડેજા.
- સૌરાષ્ટ્રની સૌથી લાંબી નદી કઈ? - ભાદર (જેનો ડેમ રાજકોટમાં છે).
- રાજકોટ કયા ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે? - સબમર્સિબલ પંપ અને ડિઝલ એન્જિન.
- સત્યના પ્રયોગો (ગાંધીજીની આત્મકથા) ક્યાં લખાઈ હતી? - રાજકોટમાં નહીં, પણ યેરવડા જેલમાં (ઘણા વિદ્યાર્થીઓ ભૂલ કરે છે).
- રાજકોટમાં કયું ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ છે? - સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ એસોસિએશન સ્ટેડિયમ (ખંઢેરી).
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, રાજકોટ જિલ્લો ઔદ્યોગિક અને ઐતિહાસિક બંને રીતે મહત્વનો છે. ગોંડલ સ્ટેટ અને ગાંધીજી સાથે જોડાયેલા સ્થળો વિશેના પ્રશ્નો અવારનવાર પૂછાય છે.
વધુ વાંચો:
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો