ભૂગોળ: વાતાવરણની સંરચના (Atmosphere) | વાયુઓનું પ્રમાણ અને વાતાવરણના સ્તરો (Layers) - સંપૂર્ણ માહિતી
નમસ્કાર મિત્રો! પોલીસ કોન્સ્ટેબલ અને તલાટીની પરીક્ષામાં ભૂગોળમાં 'વાતાવરણ' ટોપિક ખૂબ મહત્વનો છે. પૃથ્વીની આસપાસ વીંટળાયેલા હવાના આવરણને વાતાવરણ કહે છે. ઘણીવાર પ્રશ્ન પૂછાય છે કે રેડિયોના તરંગો કયા આવરણમાંથી પાછા ફરે છે? અથવા વાતાવરણમાં સૌથી ભારે વાયુ કયો છે? આજે આપણે વાયુઓની ટકાવારી અને વાતાવરણના ૪ મુખ્ય સ્તરો વિશે કોષ્ટક દ્વારા જાણીશું.
૧. વાતાવરણમાં વાયુઓનું પ્રમાણ (Gases Percentage)
પરીક્ષામાં ઘણીવાર આંકડા પૂછાય છે.
| વાયુનું નામ | પ્રમાણ (ટકાવારી) |
|---|---|
| નાઈટ્રોજન (N2) | 78.03% (સૌથી વધુ) |
| ઓક્સિજન (O2) | 20.99% (આશરે 21%) |
| આર્ગોન (Ar) | 0.93% |
| કાર્બન ડાયોક્સાઈડ (CO2) | 0.03% (સૌથી ભારે) |
નોંધ: નાઈટ્રોજન પૃથ્વી પરની આગને કાબૂમાં રાખે છે અને ઓક્સિજન જીવસૃષ્ટિ માટે પ્રાણવાયુ છે. કાર્બન ડાયોક્સાઈડ (CO2) સૌથી ભારે વાયુ હોવાથી તે નીચલા સ્તરમાં હોય છે અને 'ગ્રીનહાઉસ ઈફેક્ટ' (ગરમી) માટે જવાબદાર છે.
૨. વાતાવરણના મુખ્ય સ્તરો (Layers of Atmosphere)
પૃથ્વીની સપાટીથી ઉપર જઈએ તેમ કયા આવરણ આવે? (નીચેથી ઉપરના ક્રમમાં).
| સ્તરનું નામ | વિશેષતા / મહત્વ |
|---|---|
| ક્ષોભ આવરણ (Troposphere) |
સૌથી નીચલું સ્તર. વાદળો, વરસાદ અને વાવાઝોડા અહીં અનુભવાય છે. |
| સમતાપ આવરણ (Stratosphere) |
અહીં ઓઝોન સ્તર આવેલું છે. જેટ વિમાનો માટે શ્રેષ્ઠ. તાપમાન લગભગ સમાન રહે છે. |
| મધ્યાવરણ (Mesosphere) |
સૌથી ઠંડુ આવરણ. અવકાશમાંથી આવતી ઉલ્કાઓ અહીં સળગી જાય છે. |
| ઉષ્માવરણ / આયનાવરણ (Ionosphere) |
રેડિયોના તરંગો અહીંથી પરાવર્તિત થાય છે. સેટેલાઇટ અહીં હોય છે. |
પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના પ્રશ્નો (One Liner GK)
- ઓઝોન વાયુનું સ્તર (Ozone Layer) કયા આવરણમાં આવેલું છે? - સમતાપ આવરણ (Stratosphere).
- ઓઝોન વાયુ સૂર્યના કયા હાનિકારક કિરણોથી આપણું રક્ષણ કરે છે? - પારજાંબલી (Ultraviolet) કિરણો.
- વાતાવરણમાં સૌથી નિષ્ક્રિય વાયુ કયો છે? - આર્ગોન (Argon).
- જેટ વિમાનો ઉડવા માટે કયું આવરણ સૌથી અનુકૂળ છે? - સમતાપ આવરણ (કારણ કે અહીં વાદળો કે તોફાન હોતા નથી).
- ઉલ્કાઓ (Meteorites) કયા આવરણમાં આવીને સળગી જાય છે? - મધ્યાવરણ (Mesosphere).
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, આ ટોપિકમાંથી સૌથી વધુ પ્રશ્નો 'સમતાપ આવરણ' (ઓઝોન) અને 'નાઈટ્રોજનની ટકાવારી' વિશે પૂછાય છે. આ માહિતી ખાસ યાદ રાખી લેજો.
📖 વધુ વાંચો (Read More):
- 🏃 પોલીસ ભરતી ૨૦૨૬: શારીરિક કસોટીના કોલ લેટર ડાઉનલોડ કરો
- 📊 GPSC STI પરિણામ: STI વર્ગ-૩ ફાઈનલ કટ-ઓફ અને મેરિટ લિસ્ટ
- 📌 નવો સિલેબસ: પોલીસ કોન્સ્ટેબલ નવો સિલેબસ ૨૦૨૬ - સંપૂર્ણ વિગત
- ⚖️ ભારતીય બંધારણ: બંધારણના મોસ્ટ IMP ૩૦૦+ પ્રશ્નો (PDF)
- ✍️ વ્યાકરણ: ગુજરાતી વ્યાકરણ: તમામ ટોપિક્સ અને ઉદાહરણો
- 🏛️ ઇતિહાસ: ભારત અને ગુજરાતનો ઇતિહાસ - પરીક્ષાલક્ષી મટીરીયલ
- 🧮 ગણિત: ૧ થી ૧૦૦ ના વર્ગ અને ઘન યાદ રાખવાની ટ્રીક
- 🖼️ ભૂગોળ: ગુજરાતની જમીનના પ્રકારો (નકશા સાથે)
- 🌏 ભારતનું બંધારણ: દરેક ભાગની ફ્રી PDF મેળવો
- 🛶યુરોપિયન પ્રજાનું આગમન: પોર્ટુગીઝો અને અંગ્રેજોનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ
- 🗓️ડેલી કરંટ અફેર્સ: દરરોજના મહત્વના સમાચાર
- 🛡️ગુજરાત પોલીસ ભરતી: ૯૫૦ જગ્યાઓ માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
- ભારતનું બંધારણ: રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ અને સંપૂર્ણ યાદી
- મનોવિજ્ઞાન: બુદ્ધિ અને IQ શોધવાનું સૂત્ર (વિગતવાર)
- ગણિત: ૧ થી ૩૦ ના વર્ગ અને વર્ગમૂળ યાદ રાખવાની ટ્રીક
- ઇતિહાસ: જૂનાગઢ જિલ્લાનો ઇતિહાસ અને સત્યાગ્રહ
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો