નમસ્કાર મિત્રો! "પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા". આપણું શરીર એક અદભૂત મશીન છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં બાયોલોજી (જીવવિજ્ઞાન) વિભાગમાં 'માનવ શરીર' ને લગતા પ્રશ્નો અવારનવાર પૂછાય છે. જેમ કે, "શરીરનું સૌથી મોટું હાડકું કયું?" અથવા "લોહીનું દબાણ (Blood Pressure) કેટલું હોવું જોઈએ?". આજે આપણે માનવ શરીરના આવા જ રસપ્રદ તથ્યો કોષ્ટક દ્વારા જાણીશું.
માનવ શરીર: એક નજર (Master Table of Facts)
નીચેના કોઠામાં શરીરના મહત્વના અંગો અને આંકડાકીય માહિતી આપી છે. આ લિસ્ટ ગોખી લેવું.
| વિગત (Details) | જવાબ (Answer) |
|---|---|
| કુલ હાડકાંની સંખ્યા | 206 (પુખ્ત વયે) |
| કુલ સ્નાયુઓ (Muscles) | 639 |
| સૌથી મોટું હાડકું | સાથળનું (Femur) |
| સૌથી નાનું હાડકું | પેગડું (કાનમાં - Stapes) |
| શરીરમાં લોહીનું પ્રમાણ | 5 થી 6 લિટર |
| લોહીનું દબાણ (Normal BP) | 120/80 mmHg |
| લોહીનું pH મૂલ્ય | 7.4 (બેઝિક) |
| સૌથી મોટી ગ્રંથિ | યકૃત (Liver) |
| શરીરનું સામાન્ય તાપમાન | 37°C અથવા 98.4°F |
મહત્વના અંગો વિશે વિશેષ માહિતી (Key Details)
૧. હૃદય (Heart):
- તંદુરસ્ત માણસનું હૃદય એક મિનિટમાં ૭૨ વખત ધબકે છે.
- હૃદયના ધબકારા માપવા માટે 'સ્ટેથોસ્કોપ' વપરાય છે.
૨. લોહી (Blood):
- સર્વદાતા ગ્રુપ (Universal Donor): O Negative (O-). (જે કોઈને પણ લોહી આપી શકે).
- સર્વગ્રાહી ગ્રુપ (Universal Recipient): AB Positive (AB+). (જે કોઈનું પણ લોહી લઈ શકે).
- લોહીના શુદ્ધિકરણનું કામ કિડની (Kidney) કરે છે.
૩. આંખ (Eye):
- નેત્રદાનમાં આંખનો 'કોર્નિયા' (Cornea) ભાગ દાનમાં આપવામાં આવે છે.
- આંખમાં વસ્તુનું પ્રતિબિંબ 'રેટિના' (Retina) પર પડે છે.
૪. યકૃત (Liver):
- શરીરની સૌથી મોટી ગ્રંથિ છે.
- કમળો (Jaundice) થાય ત્યારે યકૃત પર અસર થાય છે. તેમાં પુનઃનિર્માણની ક્ષમતા સૌથી વધુ હોય છે.
પરીક્ષામાં પૂછાતા One Liner GK
- શરીરનું સૌથી મજબૂત તત્વ કયું? - ઈનેમલ (દાંતનું ઉપરનું પડ).
- 'માસ્ટર ગ્રંથિ' કોને કહેવાય છે? - પિટ્યુટરી ગ્રંથિ.
- માણસના શરીરમાં પાંસળીઓની સંખ્યા કેટલી હોય? - ૨૪ (૧૨ જોડ).
- લોહી જામી જવા માટે કયું વિટામિન જરૂરી છે? - વિટામિન K.
શરીરના મુખ્ય તંત્રો (Body Systems) - ટૂંકમાં સમજૂતી:
૧. પાચન તંત્ર (Digestive System):
ખોરાક પચાવવાનું કામ કરે છે.
પાચનની શરૂઆત મુખ (મોં) થી થાય છે અને અંત મળદ્વાર દ્વારા આવે છે.
નાના આંતરડાની લંબાઈ આશરે ૬.૫ મીટર હોય છે, જ્યાં ખોરાકનું સૌથી વધુ પાચન થાય છે.
૨. શ્વસન તંત્ર (Respiratory System):
શ્વાસ લેવાની ક્રિયા ફેફસાં દ્વારા થાય છે.
આપણે શ્વાસમાં ઓક્સિજન (O_2) લઈએ છીએ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO_2) બહાર કાઢીએ છીએ.
૩. ચેતા તંત્ર (Nervous System):
શરીરનું નિયમન કરે છે. તેનું મુખ્ય કેન્દ્ર 'મગજ' (Brain) છે.
માનવ મગજનું વજન આશરે ૧૩૫૦ થી ૧૪૦૦ ગ્રામ હોય છે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, વિજ્ઞાનના આ પ્રશ્નો તલાટીથી લઈને GPSC સુધીની પરીક્ષામાં કામ લાગે છે. ખાસ કરીને વિટામિન્સ અને માનવ શરીરના આંકડાકીય પ્રશ્નો પાકા કરી લેવા.
વધુ વાંચો:
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો