નમસ્કાર મિત્રો! EduStepGujarat ની જિલ્લા સિરીઝમાં એ આજે આપણે વાત કરીશું ગુજરાતના 'હરિયાળા પાટનગર' એટલે કે ગાંધીનગર વિશે. ૧૯૬૦માં ગુજરાતની સ્થાપના થઈ ત્યારે પાટનગર અમદાવાદ હતું, પરંતુ ૧૯૭૧માં ગાંધીનગરને સત્તાવાર પાટનગર બનાવવામાં આવ્યું. આ શહેરનું આયોજન ચંડીગઢના આર્કિટેક્ટ લી કોર્બુઝીયરના શિષ્ય એચ.કે. મેવાડા અને પ્રકાશ આપ્ટે એ કર્યું હતું. આખા એશિયામાં સૌથી વધુ વૃક્ષો ધરાવતું આ 'ગ્રીન સિટી' છે.
ગાંધીનગર જિલ્લાની સામાન્ય માહિતી (General Information)
"એશિયામાં સૌથી વધુ વૃક્ષો ધરાવતું ગ્રીન સિટી" 🌳
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| મુખ્ય મથક | ગાંધીનગર |
| રચના | ૧૯૬૪ (અમદાવાદ અને મહેસાણામાંથી) |
| RTO કોડ | GJ-18 |
| નદીઓ | સાબરમતી, ખારી, મેશ્વો |
| ઉપનામ | ગ્રીન સિટી, ઉદ્યાન નગરી |
(By EduStepGujar
ગાંધીનગર જિલ્લાના ૪ તાલુકાઓ (Talukas)
- ગાંધીનગર (City): મુખ્ય વહીવટી કેન્દ્ર.
- કલોલ: ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર (IFFCO ખાતરનું કારખાનું).
- દહેગામ: બટાકા અને જી.આઈ.ડી.સી. માટે જાણીતું.
- માણસા: વતની હતા તેવા અમિત શાહનું વતન.
ગાંધીનગરનો ઇતિહાસ અને રચના (History)
- નામકરણ: રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીના નામ પરથી આ શહેરનું નામ 'ગાંધીનગર' રાખવામાં આવ્યું.
- આયોજન: ફ્રેન્ચ આર્કિટેક્ટ લી-કોર્બુઝીયરના શિષ્ય એચ.કે. મેવાડા અને પ્રકાશ આપ્ટે એ આખા શહેરનું આયોજન કર્યું હતું.
- સેક્ટર: આખું શહેર ૩૦ સેક્ટર માં વહેંચાયેલું છે. દરેક સેક્ટર ૧ કિમી લાંબુ અને ૧ કિમી પહોળું છે.
- પાટનગર: ૧૯૭૧માં હિતેન્દ્રભાઈ દેસાઈના સમયમાં સચિવાલય અમદાવાદથી ગાંધીનગર ખસેડવામાં આવ્યું.
મહત્વના જોવાલાયક સ્થળો (Tourist Places - Detail)
૧. અક્ષરધામ મંદિર (Akshardham Temple):
- સ્થળ: સેક્ટર-20.
- નિર્માણ: BAPS સંસ્થા દ્વારા ૧૯૯૨માં.
- વિશેષતા: તે ૬૦૦૦ ટન ગુલાબી પથ્થરોમાંથી બનેલું છે. તેમાં ક્યાંય લોખંડ કે સ્ટીલ વપરાયું નથી.
- આકર્ષણ: અહીંનો 'સત-ચિત-આનંદ' વોટર શો અને મલ્ટીમીડિયા શો જોવાલાયક છે.
૨. મહાત્મા મંદિર (Mahatma Mandir):
- સ્થળ: સેક્ટર-13.
- વિશેષતા: આ એશિયાનું સૌથી મોટું કન્વેન્શન સેન્ટર છે. અહીં 'વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ' યોજાય છે.
- મીઠું: અહીં બનાવેલા મીઠાના ટેકરાના સ્મારકમાં વિશ્વના તમામ દેશોની માટી અને પાણી લાવવામાં આવ્યા છે.
૩. ઇન્દ્રોડા નેચર પાર્ક (Indroda Park):
- ઉપનામ: ભારતનું જુરાસિક પાર્ક.
- વિશેષતા: સાબરમતી નદીના કોતરોમાં આવેલું આ પાર્ક ડાયનોસોરના ઈંડા અને અશ્મિઓ (Fossils) માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. તે ગીર ફાઉન્ડેશન (GEER) દ્વારા ચાલે છે.
૪. ગિફ્ટ સિટી (GIFT City):
- પૂરું નામ: Gujarat International Finance Tec-City.
- સ્થળ: ફિરોઝપુર અને રાયસણ વચ્ચે.
- મહત્વ: ભારતનું પ્રથમ ઓપરેશનલ સ્માર્ટ સિટી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસ સેન્ટર. અહીં BSE અને NSE ના ટ્રેડિંગ સેન્ટર છે.
૫. પુનીત વન:
- સેક્ટર-19 માં આવેલું આ 'સાંસ્કૃતિક વન' છે, જે સંત પુનીત મહારાજની યાદમાં બનાવવામાં આવ્યું છે.
મહત્વની સંસ્થાઓ અને ભવનો (Institutes & Buildings)
ગાંધીનગરને 'Knowledge Capital' પણ કહેવાય છે.
| સંસ્થા / ભવન | વિગત / પૂરું નામ |
|---|---|
| વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ ભવન | ગુજરાત વિધાનસભા ગૃહ |
| સરદાર પટેલ ભવન | નવું સચિવાલય (ઓફિસો) |
| સ્વર્ણિમ સંકુલ | મુખ્યમંત્રી અને મંત્રીઓની ઓફિસ |
| IPR (ભાટ) | Institute of Plasma Research |
| FSL (પેથાપુર) | Forensic Science Laboratory |
| GNLU (રાયસણ) | Gujarat National Law University |
| GEER Foundation | ઇન્દ્રોડા પાર્કનું સંચાલન કરે છે |
| BISAG | Bhaskaracharya Institute for Space Applications and Geoinformatic |
મેળાઓ અને ઉત્સવો (Fairs)
-
પલ્લીનો મેળો:
- સ્થળ: રૂપાલ ગામ (ગાંધીનગર).
- તિથિ: આસો સુદ નોમ (નવરાત્રિ).
- વિશેષતા: અહીં વરદાયિની માતા ની પલ્લી નીકળે છે અને તેના પર લાખો કિલો શુદ્ધ ઘી નો અભિષેક થાય છે.
- વસંતોત્સવ: ફેબ્રુઆરી મહિનામાં સંસ્કૃતિ કુંજ ખાતે યોજાય છે.
પરીક્ષામાં પૂછાતા વિશિષ્ટ તથ્યો (One Liner GK)
- ગુજરાત વિધાનસભાનું નામ શું છે? - વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ ભવન.
- ગુજરાતનું સચિવાલય કયા નામે ઓળખાય છે? - સરદાર પટેલ ભવન.
- મંત્રીઓના નિવાસસ્થાન અને રાજભવન ક્યાં છે? - સેક્ટર-20.
- 'મહુડી' જૈન તીર્થ (ઘંટાકર્ણ મહાવીર) ક્યાં છે? - માણસા તાલુકામાં (સાબરમતી કિનારે). સુખડીનો પ્રસાદ અહીં જ ખાવો પડે છે, બહાર લઈ જવાતો નથી.
- ગુજરાતમાં સૌથી વધુ વૃક્ષો ક્યાં છે? - ગાંધીનગર.
- IFFCO (ખાતરનું કારખાનું) ક્યાં છે? - કલોલ.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, ગાંધીનગર જિલ્લો વહીવટી અને શૈક્ષણિક દ્રષ્ટિએ ગુજરાતનું હૃદય છે. GPSC અને ગૌણ સેવાની પરીક્ષામાં અહીંની સંસ્થાઓ અને ભવનોના નામ અચૂક પૂછાય છે.
વધુ વાંચો (Read More):
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો