ગુજરાતના જિલ્લાઓની રચના (Formation of Districts): ૧૭ થી ૩૩ જિલ્લા સુધીની સફર - કોણે અને ક્યારે બનાવ્યા? (History GK)
નમસ્કાર મિત્રો! ૧ મે ૧૯૬૦ના રોજ જ્યારે ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના થઈ ત્યારે રાજ્યમાં માત્ર ૧૭ જિલ્લા અને ૧૮૫ તાલુકા હતા. પરંતુ વહીવટી સરળતા માટે સમય સમયે અલગ-અલગ મુખ્યમંત્રીઓએ નવા જિલ્લાઓની રચના કરી અને આજે આપણી પાસે કુલ ૩૩ જિલ્લા અને ૨૫૨ તાલુકા છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં અવારનવાર પૂછાય છે કે કયો જિલ્લો કયા મુખ્યમંત્રીના સમયમાં બન્યો? આજે આપણે આ સંપૂર્ણ ઇતિહાસ કોષ્ટક દ્વારા જાણીશું.
૧૯૬૦માં અસ્તિત્વમાં હતા તે ૧૭ જિલ્લા (Original 17 Districts)
અમદાવાદ, અમરેલી, બનાસકાંઠા, ભરૂચ, ભાવનગર, ડાંગ, જામનગર, જૂનાગઢ, ખેડા, કચ્છ, મહેસાણા, પંચમહાલ, રાજકોટ, સાબરકાંઠા, સુરત, સુરેન્દ્રનગર અને વડોદરા.
નવા બનેલા ૧૬ જિલ્લાઓની યાદી (Master Table of New Districts)
કયો જિલ્લો ક્યારે અને કોણે બનાવ્યો? તે નીચેના કોઠામાં જુઓ.
| નવો જિલ્લો | કયા જિલ્લામાંથી અલગ થયો? | મુખ્યમંત્રી / વર્ષ |
|---|---|---|
| ગાંધીનગર | અમદાવાદ અને મહેસાણા | બળવંતરાય મહેતા (1964) |
| વલસાડ | સુરત | હિતેન્દ્રભાઈ દેસાઈ (1966) |
| આણંદ | ખેડા | શંકરસિંહ વાઘેલા (1997) |
| દાહોદ | પંચમહાલ | શંકરસિંહ વાઘેલા (1997) |
| નર્મદા | ભરૂચ | શંકરસિંહ વાઘેલા (1997) |
| નવસારી | વલસાડ | શંકરસિંહ વાઘેલા (1997) |
| પોરબંદર | જૂનાગઢ | શંકરસિંહ વાઘેલા (1997) |
| પાટણ | બનાસકાંઠા અને મહેસાણા | કેશુભાઈ પટેલ (2000) |
| તાપી | સુરત | નરેન્દ્ર મોદી (2007) |
| અરવલ્લી | સાબરકાંઠા | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| બોટાદ | અમદાવાદ અને ભાવનગર | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| છોટાઉદેપુર | વડોદરા | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| દેવભૂમિ દ્વારકા | જામનગર | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| મહીસાગર | ખેડા અને પંચમહાલ | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| મોરબી | રાજકોટ, સુરેન્દ્રનગર, જામનગર | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
| ગીર સોમનાથ | જૂનાગઢ | નરેન્દ્ર મોદી (2013) |
મુખ્યમંત્રીઓનું યોગદાન (Chief Ministers' Contribution)
૧. શંકરસિંહ વાઘેલા (૧૯૯૭):
- તેમણે એકસાથે ૫ નવા જિલ્લા બનાવ્યા હતા (આણંદ, દાહોદ, નર્મદા, નવસારી, પોરબંદર).
૨. નરેન્દ્ર મોદી (૨૦૧૩):
- ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩ના રોજ નરેન્દ્ર મોદીએ એકસાથે ૭ નવા જિલ્લા બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. આ ગુજરાતના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો ફેરફાર હતો.
૩. બળવંતરાય મહેતા (૧૯૬૪):
- ગુજરાતનું પાટનગર બનાવવા માટે ગાંધીનગર જિલ્લાની રચના તેમના સમયમાં થઈ હતી.
પરીક્ષામાં પૂછાતા અગત્યના પ્રશ્નો (One Liner GK)
- વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટો જિલ્લો? - કચ્છ (45,674 ચો. કિમી).
- વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ સૌથી નાનો જિલ્લો? - ડાંગ.
- સૌથી વધુ તાલુકા ધરાવતો જિલ્લો? - બનાસકાંઠા (૧૪ તાલુકા).
- સૌથી ઓછા તાલુકા ધરાવતા જિલ્લા? - ડાંગ અને પોરબંદર (૩-૩ તાલુકા).
- કયા જિલ્લામાંથી સૌથી વધુ જિલ્લા બન્યા? - ખેડા અને અમદાવાદ.
નિષ્કર્ષ (Conclusion):
મિત્રો, આ કોષ્ટક તલાટી અને ક્લાર્કની પરીક્ષા માટે 'રોકડા માર્ક્સ' સમાન છે. ખાસ કરીને ૨૦૧૩માં બનેલા ૭ જિલ્લાઓ કયા જિલ્લામાંથી અલગ થયા તે યાદ રાખવું.
વધુ વાંચો (Read More):
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો