National Symbols of India:ભારતના રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો (National Symbols): સંપૂર્ણ યાદી, ઇતિહાસ અને મહત્વના તથ્યો | EduStepGujarat
ભારતના રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો (National Symbols): રાષ્ટ્રધ્વજ, રાષ્ટ્રીય ચિન્હ અને તમામ પ્રતીકોની સંપૂર્ણ વિગતવાર માહિતી
૧. પ્રસ્તાવના: રાષ્ટ્રની ઓળખ અને ગૌરવ
નમસ્કાર મિત્રો, EduStepGujarat માં આપનું સ્વાગત છે. ભારત એક વિવિધતામાં એકતા ધરાવતો દેશ છે. આપણા દેશની ઓળખ અને ગૌરવ તેના 'રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો' (National Symbols) દ્વારા વ્યક્ત થાય છે. તલાટી, બિન સચિવાલય ક્લાર્ક, GPSC અને પોલીસ કોન્સ્ટેબલ જેવી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો વિશે અવારનવાર પ્રશ્નો પુછાય છે. આ પોસ્ટમાં અમે ભારતના ગૌરવ સમાન તમામ રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો વિશે ઊંડાણપૂર્વક અને પરીક્ષાલક્ષી માહિતી આપી છે.
૨. રાષ્ટ્રધ્વજ: તિરંગો (National Flag)
- સ્વીકાર: ૨૨ જુલાઈ, ૧૯૪૭ ના રોજ બંધારણ સભા દ્વારા સ્વીકારાયો.
- ડિઝાઇન: આંધ્રપ્રદેશના પિંગલી વેંકૈયા એ તૈયાર કરી હતી.
- માપ: લંબાઈ અને પહોળાઈનો ગુણોત્તર ૩:૨ (3:2) હોવો જોઈએ.
- રંગોનો અર્થ:
- કેસરી: શૌર્ય અને ત્યાગનું પ્રતીક.
- સફેદ: શાંતિ અને સત્યનું પ્રતીક.
- લીલો: સમૃદ્ધિ અને હરિયાળીનું પ્રતીક.
- અશોક ચક્ર: મધ્યમાં ભૂરા રંગનું ચક્ર છે જેમાં ૨૪ આરા છે, જે પ્રગતિ સૂચવે છે.
૩. રાષ્ટ્રીય ચિન્હ: અશોક સ્તંભ (State Emblem)
- સ્ત્રોત: સારનાથના અશોક સ્તંભમાંથી લેવામાં આવ્યું છે.
- સ્વીકાર: ૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦.
- પ્રાણીઓ: તેમાં ચાર સિંહ છે (ત્રણ દેખાય છે, એક પાછળ છે). નીચેની બાજુ જમણી બાજુ આખલો (Bull) અને ડાબી બાજુ ઘોડો (Horse) છે.
- સૂત્ર: નીચે મુંડક ઉપનિષદમાંથી લીધેલું વાક્ય "સત્યમેવ જયતે" લખેલું છે.
૪. ભારતના અન્ય મહત્વના રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો (Master Table)
| વિષય (Subject) | રાષ્ટ્રીય પ્રતીક (Symbol) |
|---|---|
| રાષ્ટ્રીય પ્રાણી | વાઘ (Royal Bengal Tiger) |
| રાષ્ટ્રીય પક્ષી | મોર (Peacock) |
| રાષ્ટ્રીય ફૂલ | કમળ (Lotus) |
| રાષ્ટ્રીય વૃક્ષ | વડ (Banyan Tree) |
| રાષ્ટ્રીય ફળ | કેરી (Mango) |
| રાષ્ટ્રીય નદી | ગંગા (Ganga) |
| રાષ્ટ્રીય જળચર જીવ | ગંગા ડોલ્ફિન (Susu) |
| રાષ્ટ્રીય વિરાસત પશુ | હાથી (Heritage Animal) |
| રાષ્ટ્રીય રમત | હોકી (Hockey) - (અનધિકૃત રીતે) |
૫. રાષ્ટ્રગીત vs રાષ્ટ્રગાન (Anthem vs Song)
૧. રાષ્ટ્રગીત (National Anthem) - "જન ગણ મન":
- રચયિતા: રવીન્દ્રનાથ ટાગોર.
- ગાયન સમય: ૫૨ સેકન્ડ.
- સૌપ્રથમ ૧૯૧૧ માં કોલકાતા અધિવેશનમાં ગવાયું હતું.
૨. રાષ્ટ્રગાન (National Song) - "વંદે માતરમ":
- રચયિતા: બંકિમચંદ્ર ચેટર્જી (નવલકથા: આનંદમઠ).
- આ ગીતે સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ક્રાંતિકારીઓમાં નવો જોશ ભર્યો હતો.
૬. પરીક્ષામાં પૂછાતા વિશિષ્ટ તથ્યો (One Liner GK)
- રાષ્ટ્રીય પંચાંગ (કેલેન્ડર) કયું છે? - શક સંવત (૨૨ માર્ચ ૧૯૫૭ થી સ્વીકારાયું).
- ભારતનું રાષ્ટ્રીય વાક્ય કયું? - સત્યમેવ જયતે.
- ભારતીય રૂપિયાનું ચિન્હ (₹) કોણે ડિઝાઇન કર્યું? - ડી. ઉદય કુમાર ધર્મલિંગમ (IIT બોમ્બે).
- ગંગા નદીને ક્યારે રાષ્ટ્રીય નદી જાહેર કરી? - ૨૦૦૮ માં.
❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
Q1. રાષ્ટ્રીય ચિન્હ (National Emblem) માં કયા પ્રાણીઓ જોવા મળે છે?
Ans: સિંહ, આખલો (જમણી બાજુ) અને ઘોડો (ડાબી બાજુ).
Q2. ભારતનો રાષ્ટ્રીય ધ્વજ 'તિરંગો' કોણે તૈયાર કર્યો હતો?
Ans: પિંગલી વેંકૈયા.
Q3. ભારતીય ચલણનું ચિન્હ '₹' કઈ સાલમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું?
Ans: ૨૦૧૦ માં (ડી. ઉદય કુમાર દ્વારા ડિઝાઇન કરેલ).
Q4. રાષ્ટ્રીય વિરાસત પશુ (Heritage Animal) કયું છે?
Ans: હાથી (Elephant).
✅ નિષ્કર્ષ: EduStepGujarat ની ખાસ નોંધ
મિત્રો, આ પ્રતીકો આપણું અભિમાન છે. પરીક્ષામાં ખાસ કરીને ડોલ્ફિન (જળચર જીવ) અને હાથી (વિરાસત પશુ) વિશેના પ્રશ્નો વારંવાર પૂછાય છે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ વિગતવાર માહિતી તમને પરીક્ષાની તૈયારીમાં ખૂબ જ મદદરૂપ થશે.
📖 વધુ વાંચો (Read More):
- 🏃 પોલીસ ભરતી ૨૦૨૬: શારીરિક કસોટીના કોલ લેટર ડાઉનલોડ કરો
- 📊 GPSC STI પરિણામ: STI વર્ગ-૩ ફાઈનલ કટ-ઓફ અને મેરિટ લિસ્ટ
- 📌 નવો સિલેબસ: પોલીસ કોન્સ્ટેબલ નવો સિલેબસ ૨૦૨૬ - સંપૂર્ણ વિગત
- ⚖️ ભારતીય બંધારણ: બંધારણના મોસ્ટ IMP ૩૦૦+ પ્રશ્નો (PDF)
- ✍️ વ્યાકરણ: ગુજરાતી વ્યાકરણ: તમામ ટોપિક્સ અને ઉદાહરણો
- 🏛️ ઇતિહાસ: ભારત અને ગુજરાતનો ઇતિહાસ - પરીક્ષાલક્ષી મટીરીયલ
- 🧮 ગણિત: ૧ થી ૧૦૦ ના વર્ગ અને ઘન યાદ રાખવાની ટ્રીક
- 🖼️ ભૂગોળ: ગુજરાતની જમીનના પ્રકારો (નકશા સાથે)
- 🌏 ભારતનું બંધારણ: દરેક ભાગની ફ્રી PDF મેળવો
- 🛶યુરોપિયન પ્રજાનું આગમન: પોર્ટુગીઝો અને અંગ્રેજોનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ
- 🗓️ડેલી કરંટ અફેર્સ: દરરોજના મહત્વના સમાચાર
- 🛡️ગુજરાત પોલીસ ભરતી: ૯૫૦ જગ્યાઓ માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
- ભારતનું બંધારણ: રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ અને સંપૂર્ણ યાદી
- મનોવિજ્ઞાન: બુદ્ધિ અને IQ શોધવાનું સૂત્ર (વિગતવાર)
- ગણિત: ૧ થી ૩૦ ના વર્ગ અને વર્ગમૂળ યાદ રાખવાની ટ્રીક
- ઇતિહાસ: જૂનાગઢ જિલ્લાનો ઇતિહાસ અને સત્યાગ્રહ
- ભારતનું બંધારણ:ભારતના રાષ્ટ્રપતિ અને સત્તાઓ
- સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ: લોથલ અને ધોળાવીરા.
- ભારતનું બંધારણ: ભારતના બંધારણની ૧૨ અનુસૂચિઓ
- ગુજરાતની ભૂગોળ: ગુજરાતના અભયારણ્યો અને નેશનલ પાર્ક
- સામાન્ય વિજ્ઞાન: સામાન્ય વિજ્ઞાન: શોધ અને શોધક
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો