Daily Current Affairs 07 March 2026 Gujarat Exam Material - Sanjay Shekh

🌍 આંતરરાષ્ટ્રીય કરંટ અફેર્સ બુલેટિન

તારીખ: ૦૭ માર્ચ, ૨૦૨૬ | EduStepGujarat વિશેષ

👋 નમસ્કાર વિદ્યાર્થી મિત્રો,

વૈશ્વિક ફલક પર દરરોજ નવી ઘટનાઓ અને ભૌગોલિક-રાજકીય ફેરફારો થતા રહે છે, જે આવનારી GPSC, CCE અને અન્ય વર્ગ-૩ ની પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત મહત્વના હોય છે. આજે ૭ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ અમે તમારા માટે લાવ્યા છીએ વિશ્વભરના ૨૦ અતિ મહત્વના મુદ્દાઓ. આ અંકમાં આર્કટિક સુરક્ષાથી લઈને નાસાના મંગળ મિશન સુધીની તમામ વિગતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે તમારી તૈયારીને વધુ સચોટ બનાવશે.

🕰️ આજનો ઈતિહાસ: ૦૭ માર્ચ

વિજ્ઞાન, સંરક્ષણ અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામનો સુવર્ણ દિવસ

નમસ્તે મિત્રો! આજનો દિવસ ભારત અને વિશ્વના ઈતિહાસમાં વિજ્ઞાન, સંરક્ષણ અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વનો રહ્યો છે. ચાલો જાણીએ આજના દિવસની કેટલીક અવિસ્મરણીય ઘટનાઓ વિશે.

📜 ઐતિહાસિક ઘટનાઓ (Historical Events)

વર્ષ	બનાવની વિગતવાર માહિતી
1911	હીરાલાલ સેન દ્વારા પ્રથમ ભારતીય વિજ્ઞાપન ફિલ્મ: ભારતીય સિનેમાના પિતામહ ગણાતા હીરાલાલ સેને ભારતની પ્રથમ વ્યવસાયિક જાહેરાત ફિલ્મ (Commercial Advertisement) પ્રદર્શિત કરી હતી.
1936	હિટલર દ્વારા વર્સેલ્સની સંધિનું ઉલ્લંઘન: જર્મનીના તાનાશાહ એડોલ્ફ હિટલરે 'રાઈનલેન્ડ' (Rhineland) માં પોતાની સેના મોકલીને પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પછી થયેલી શાંતિ સંધિનો ભંગ કર્યો હતો. [attachment_0](attachment)
1961	ગોવિંદ વલ્લભ પંતનું અવસાન: ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને યુપીના પ્રથમ મુખ્યમંત્રી તેમજ પૂર્વ ગૃહમંત્રી પંડિત ગોવિંદ વલ્લભ પંતનું અવસાન થયું. તેમને 'ભારત રત્ન' થી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
1971	શેખ મુજીબુર રહેમાનનું ઐતિહાસિક ભાષણ: બાંગ્લાદેશના સ્થાપક શેખ મુજીબુર રહેમાને ઢાકાના રેસકોર્સ મેદાનમાં લાખો લોકો સમક્ષ 'મુક્તિ સંગ્રામ' માટે હાકલ કરી હતી.
1987	સુનીલ ગાવસ્કરના 10,000 રન: સુનીલ ગાવસ્કર ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં 10,000 રન પૂરા કરનાર વિશ્વના પ્રથમ બેટ્સમેન બન્યા. આ સિદ્ધિ તેમણે અમદાવાદમાં પાકિસ્તાન સામે મેળવી હતી.
2009	કેપ્લર સ્પેસ ટેલિસ્કોપ લોન્ચ: નાસા (NASA) દ્વારા પૃથ્વી જેવા અન્ય ગ્રહોની શોધ કરવા માટે 'કેપ્લર મિશન' અંતર્ગત ટેલિસ્કોપ અવકાશમાં મોકલવામાં આવ્યું હતું.

🎂 મહાન વિભૂતિઓના જન્મ

1934: નરેશ કનોડિયા - ગુજરાતી સિનેમાના સુપરસ્ટાર અને જાણીતા સંગીતકાર.
1949: ગુલામ નબી આઝાદ - જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને વરિષ્ઠ રાજકારણી.
1955: અનુપમ ખેર - દિગ્ગજ અભિનેતા અને પૂર્વ FTII ના અધ્યક્ષ.
1962: રવિ શાસ્ત્રી - ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના પૂર્વ કેપ્ટન અને સફળ કોચ.

🕯️ મહાન વિભૂતિઓના અવસાન

1961: ગોવિંદ વલ્લભ પંત - લોકતાંત્રિક વ્યવસ્થા મજબૂત કરવામાં અમૂલ્ય ફાળો.
1952: પરમહંસ યોગાનંદ - 'ઓટોબાયોગ્રાફી ઓફ અ યોગી' ના લેખક અને મહાન સાધુ.

💡 વિશેષ દિવસ: જન ઔષધિ દિવસ (Jan Aushadhi Diwas)

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દર વર્ષે ૦૭ માર્ચના દિવસને 'જન ઔષધિ દિવસ' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. તેનો હેતુ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકો સુધી સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત જેનરિક દવાઓ પહોંચાડવી અને તે અંગે જાગૃતિ લાવવી છે. આ વર્ષની થીમ 'સસ્તી પણ, સારી પણ' પર આધારિત છે.

🌍 International Current Affairs (વિગતવાર સમજૂતી)

ક્રમ	વિગતવાર માહિતી અને વિશ્લેષણ
1	વિશ્વ ટેબલ ટેનિસ દિવસ: દર વર્ષે 7 માર્ચે આ દિવસ ઉજવાય છે. આ વર્ષની થીમ રમતગમત દ્વારા એકતા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર કેન્દ્રિત છે. ITTF દ્વારા વિશ્વભરમાં જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજાય છે.
2	IPEF સમજૂતી: 'Indo-Pacific Economic Framework' માં ભારત સહિત 14 દેશો સામેલ છે. તાજેતરમાં ક્લીન ઇકોનોમી અને ફેર ઇકોનોમી સ્તંભો પર હસ્તાક્ષર થયા, જે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે.
3	NATO અને આર્કટિક સુરક્ષા: નોર્વે અને સ્વીડનની સરહદે NATO દેશોએ 'Nordic Response 2026' કવાયત હાથ ધરી છે. રશિયાના વધતા પ્રભાવને રોકવા માટે આ વ્યૂહાત્મક પગલું છે.
4	વૈશ્વિક હંગર ઇન્ડેક્સ (UN સહાય): સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામે (WFP) ઇથોપિયા અને સુદાન જેવા દેશોમાં દુષ્કાળ સામે લડવા માટે કરોડો ડોલરની માનવીય સહાય જાહેર કરી છે.
5	EU AI એક્ટ: યુરોપિયન યુનિયને વિશ્વનો પ્રથમ એવો કાયદો બનાવ્યો છે જે AI ના જોખમોને (ફેસિયલ રેકગ્નિશન વગેરે) નિયંત્રિત કરશે. આ કાયદો ટેક કંપનીઓ માટે નવા ધોરણો સ્થાપિત કરશે.
6	જાપાનનું 'SLIM' મિશન: જાપાનની સ્પેસ એજન્સી JAXA એ 'Smart Lander for Investigating Moon' (SLIM) દ્વારા ચંદ્ર પર ચોકસાઈપૂર્વક લેન્ડિંગ કર્યું છે.
7	ઓપરેશન પ્રોસ્પેરિટી ગાર્ડિયન: લાલ સમુદ્રમાં હુથી બળવાખોરોના હુમલાને રોકવા માટે અમેરિકાના નેતૃત્વમાં બહુરાષ્ટ્રીય ટાસ્ક ફોર્સ તૈનાત કરવામાં આવી છે.
8	ગ્રીન હાઇડ્રોજન (ભારત-જર્મની): જર્મનીએ ભારતને હાઇડ્રોજન હબ બનાવવા માટે ટેકનિકલ સહાયની ખાતરી આપી છે, જે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરશે.
9	COP-30 એજન્ડા: બ્રાઝિલમાં યોજાનારી પરિષદમાં 'એમેઝોન રેઈનફોરેસ્ટ' નું સંરક્ષણ અને ગરીબ દેશોને ક્લાઈમેટ ફંડ આપવા પર ચર્ચા થશે.
10	સાયબર સુરક્ષા રિપોર્ટ: 'વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ' ના રિપોર્ટ મુજબ AI ના કારણે સાયબર હુમલા વધુ જટિલ બન્યા છે અને ભારત તેનું મોટું લક્ષ્ય છે.
11	WTO મંત્રી સ્તરીય બેઠક: અબુ ધાબીમાં ભારતે ખેડૂતોના હિતમાં અનાજ સંગ્રહ (Public Stock Holding) માટે કાયમી ઉકેલની માંગણી કરી છે.
12	ભારત-ફ્રાન્સ મરીન રાફેલ: INS વિક્રાંત માટે 26 રાફેલ-એમ વિમાનોના સોદામાં એન્જિનના સ્વદેશી ઉત્પાદન અંગે સમજૂતી થઈ છે.
13	WHO સ્ટીવિયા રિપોર્ટ: સ્ટીવિયા (કુદરતી ગળપણ) નો અતિરેક બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના રોગોમાં જોખમ ઊભું કરી શકે છે તેવી WHO એ ચેતવણી આપી છે.
14	IMF ઇકોનોમિક આઉટલુક: IMF એ ભારતના વિકાસ દરના અંદાજને સુધારીને 7% થી ઉપર રાખ્યો છે, જે વિકસિત દેશો કરતા વધુ છે.
15	ISA સભ્યપદ: આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર ગઠબંધનમાં હવે લેટિન અમેરિકન દેશો પણ જોડાઈ રહ્યા છે. તેનું મુખ્ય મથક ગુરુગ્રામમાં છે.
16	નાસા પર્સિવરન્સ રોવર: મંગળ પર ખડકોના વિશ્લેષણ દ્વારા અબજો વર્ષો પહેલા વિશાળ સરોવરો હોવાના પુરાવા મળ્યા છે.
17	ભારત-વિયેતનામ (ONGC વિદેશ): દક્ષિણ ચીન સાગરમાં બ્લોક-128 માં તેલ શોધવા માટે ભારતે કરાર લંબાવ્યા છે, જે ચીન માટે વ્યૂહાત્મક પડકાર છે.
18	બ્રિટન વિઝા પોલિસી: ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો અને નર્સો માટે 'પ્રોમિસિંગ ટેલેન્ટ' કેટેગરી હેઠળ વિઝા પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાની જાહેરાત.
19	ગ્લોબલ સાઉથ વોઈસ: ભારતે વિકાસશીલ દેશોની દેવું અને આબોહવા પર્યાવરણ જેવી સમસ્યાઓ જી-20 પ્લેટફોર્મ પર ઉઠાવવાની ખાતરી આપી છે.
20	પ્લાસ્ટિક સંધિ (INC-5): વિશ્વના 175 દેશો પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદનથી લઈને નિકાલ સુધીના નિયમો બનાવવા સંમત થયા છે.

🇮🇳 National Current Affairs (રાષ્ટ્રીય સમાચાર - ૨૦ મુદ્દા)

ક્રમ	વિષય અને વિગતવાર સમજૂતી
1	જન ઔષધિ દિવસ: 'પીએમ ભારતીય જન ઔષધિ પરિયોજના' હેઠળ દેશભરમાં 10,000 થી વધુ કેન્દ્રો કાર્યરત છે. આ દિવસે વડાપ્રધાન ગરીબ દર્દીઓ સાથે સંવાદ કરી જેનરિક દવાઓના ફાયદા સમજાવે છે.
2	ભારત શક્તિ કવાયત: આ કવાયતમાં આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ પોતાની તાકાત બતાવશે. ખાસ કરીને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' હેઠળ બનેલા હથિયારો જેમ કે તેજસ, અર્જુન ટેન્ક અને ધનુષ તોપનું પરીક્ષણ થશે.
3	વિકસિત ભારત @2047: આ અભિયાનનો હેતુ ભારતની આઝાદીના 100 વર્ષ પૂર્ણ થાય ત્યારે દેશને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાનો છે. જેમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલાઇઝેશન અને સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ મુખ્ય સ્તંભ છે.
4	હુગલી રિવર મેટ્રો: કોલકાતામાં ગંગા (હુગલી) નદીની નીચે 520 મીટર લાંબી ટનલ બનાવવામાં આવી છે. આ ભારતનો પ્રથમ એવો મેટ્રો રૂટ છે જે નદીની નીચેથી પસાર થાય છે.
5	સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ 2026: આ વખતે 'ઝીરો વેસ્ટ' અને 'પ્લાસ્ટિક ફ્રી સિટી' પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ઇન્દોર અને સુરત વચ્ચે ફરીથી પ્રથમ ક્રમ માટે સ્પર્ધા જામશે.
6	નેશનલ ક્રિએટર્સ એવોર્ડ: ગ્રીન ચેમ્પિયન, હેલ્થ એન્ડ ફિટનેસ, અને એજ્યુકેશન કેટેગરીમાં ઉત્તમ કામ કરનારા યુટ્યુબર્સ અને સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સને સન્માનિત કરવામાં આવશે.
7	GDP ડેટા વિશ્લેષણ: ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં ઉત્પાદન (Manufacturing) અને બાંધકામ ક્ષેત્રે (Construction) જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે જીડીપી અંદાજો કરતા વધુ રહી છે.
8	સેલા ટનલ (અરુણાચલ): તે 13,000 ફૂટની ઉંચાઈ પર બનેલી વિશ્વની સૌથી લાંબી ડબલ-લેન ટનલ છે. તે તવાંગ સેક્ટરને બારેમાસ કનેક્ટિવિટી આપશે, જે લશ્કરી રીતે અતિ મહત્વનું છે.
9	અમૃત ભારત સ્ટેશન: આ યોજના હેઠળ સ્ટેશનોમાં એસ્કેલેટર, મોર્ડન વેટિંગ રૂમ અને મફત વાઇ-ફાઇ જેવી સુવિધાઓ સાથે તેમને 'સિટી સેન્ટર' તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે.
10	INS જટાયુ: લક્ષદ્વીપના મિનિકોય ટાપુ પર આ નવા બેઝથી હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની નજર તેજ થશે અને માલદીવ તરફથી આવતા સુરક્ષા જોખમો પર નિયંત્રણ રહેશે.
11	મહિલા આરક્ષણ (નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ): લોકસભા અને વિધાનસભામાં 33% અનામત આપવા માટે સરકાર વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન (Delimitation) ની તૈયારીઓ કરી રહી છે.
12	હાઇડ્રોજન ટ્રેન (વંદે મેટ્રો): ભારત પોતાની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનનું પરીક્ષણ સોનીપત-જીંદ રૂટ પર કરશે. આ ટ્રેન માત્ર પાણીની વરાળ ઉત્સર્જિત કરશે, જે પ્રદૂષણ મુક્ત હશે.
13	ડિજિટલ એગ્રીકલ્ચર સેન્સસ: અત્યાર સુધી કાગળ પર થતી ગણતરી હવે સ્માર્ટફોન અને ટેબલેટ દ્વારા થશે. આનાથી ખેતીની જમીન અને પાકની સચોટ માહિતી સરકારને મળશે.
14	ભારત રત્ન સન્માન: તાજેતરમાં કર્પૂરી ઠાકુર, લાલકૃષ્ણ અડવાણી, ચૌધરી ચરણ સિંહ, પી.વી. નરસિમ્હા રાવ અને એમ.એસ. સ્વામીનાથનને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
15	બ્લુ ઇકોનોમી 2.0: સમુદ્રમાંથી નીકળતા ખનીજો (Deep Sea Mining) અને દરિયાઈ પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપીને દેશની જીડીપીમાં તેનો હિસ્સો વધારવાનો લક્ષ્યાંક છે.
16	નવા ફોજદારી કાયદા: IPC, CrPC અને Evidence Act ને બદલે હવે ભારતીય ન્યાય સંહિતા જેવી ત્રણ નવી સંહિતા લાગુ થવા જઈ રહી છે.
17	યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC): સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ કરનાર ઉત્તરાખંડ પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે. હવે આસામ અને ગુજરાત પણ તેના પર કામ કરી રહ્યા છે.
18	ઇ-શ્રમ ડેટાબેઝ: આ પોર્ટલ દ્વારા અસંગઠિત શ્રમિકોને અકસ્માત વીમો અને સામાજિક સુરક્ષાના લાભો DBT દ્વારા આપવામાં આવી રહ્યા છે.
19	ગગનયાન (ISRO): પ્રશાંત નાયર, અજીત કૃષ્ણન, અંગદ પ્રતાપ અને શુભાંશુ શુક્લા એ ચાર અવકાશયાત્રીઓ ભારતના પ્રથમ માનવ મિશનનો ભાગ બનશે.
20	એક રાષ્ટ્ર એક ચૂંટણી: સમિતિએ ભલામણ કરી છે કે લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ સાથે યોજવાથી સરકારી નાણાં અને સમયની મોટી બચત થશે.

🏠 Gujarat Current Affairs (ગુજરાત સમાચાર - ૨૦ મુદ્દા)

ક્રમ	વિષય અને વિગતવાર સમજૂતી
1	ગુજરાત બજેટ: શિક્ષણ માટે ₹55,000 કરોડથી વધુની જોગવાઈ કરાઈ છે. નવી મેડિકલ કોલેજો અને શાળાઓના આધુનિકીકરણ પર મુખ્ય ફોકસ છે.
2	પૂનમ અવલોકન: વન વિભાગ દર પૂનમે સિંહોનું નિરીક્ષણ કરે છે. આ વર્ષે સિંહોનો વિસ્તાર ગીર સોમનાથથી વધીને અમરેલી, ભાવનગર અને સુરેન્દ્રનગર સુધી પહોંચ્યો છે.
3	સાબરમતી રિડેવલપમેન્ટ: ₹1,200 કરોડના ખર્ચે આ પ્રોજેક્ટ ગાંધીજીના આશ્રમના મૂળ સ્વરૂપને જાળવી રાખીને તેને વિશ્વ કક્ષાનું પ્રવાસન સ્થળ બનાવશે.
4	ધોલેરા સેમિકન્ડક્ટર સિટી: 'ટાટા ગ્રુપ' ધોલેરામાં ભારતનો સૌથી મોટો સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ નાખી રહ્યું છે, જે હજારો રોજગારીની તકો ઉભી કરશે.
5	સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી: એકતા નગરમાં હવે હેલિકોપ્ટર સેવા, રિવર રાફ્ટિંગ અને નવા ગાર્ડન્સ ઉમેરવામાં આવ્યા છે, જેથી પ્રવાસીઓનો રોકાણનો સમય વધે.
6	સૌની યોજના તબક્કો-4: નર્મદાના વધારાના પૂરના પાણીને પાઇપલાઇન દ્વારા સૌરાષ્ટ્રના 115 જળાશયોમાં પહોંચાડવાનું કામ હવે પૂર્ણતાના આરે છે.
7	ધોરડો - બેસ્ટ ટૂરિઝમ વિલેજ: કચ્છના રણોત્સવના કારણે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પ્રવાસન સંસ્થા (UNWTO) એ તેને વિશ્વના શ્રેષ્ઠ ગામોમાં સ્થાન આપ્યું છે.
8	GIFT City: અહીં વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ પોતાના કેમ્પસ ખોલી શકશે અને તેમને ભારતીય કરવેરા અને નિયમોમાં વિશેષ છૂટછાટ આપવામાં આવી છે.
9	ડિજિટલ સેવા સેતુ: ગ્રામ પંચાયત સ્તરેથી જ રેશનકાર્ડ, આવકના દાખલા અને વિધવા સહાય જેવી સેવાઓ ઓનલાઇન મળી રહી છે.
10	કચ્છ રિન્યુએબલ પાર્ક: ખાવડા ખાતે 30,000 મેગાવોટનો સોલર અને વિન્ડ એનજી પાર્ક બની રહ્યો છે, જે ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવશે.
11	અમૂલ (ડેરી ટેકનોલોજી): અમૂલ હવે ઓર્ગેનિક ખેતી અને હાઇ-ટેક દૂધ પ્રોસેસિંગમાં આગળ વધી રહ્યું છે. ટર્નઓવર ₹80,000 કરોડને પાર કરી ગયું છે.
12	મિશન સ્કૂલ્સ ઓફ એક્સેલન્સ: સરકારી શાળાઓમાં સ્માર્ટ બોર્ડ, કોમ્પ્યુટર લેબ અને સ્ટેમ (STEM) લેબ બનાવવામાં આવી રહી છે.
13	કોસ્ટલ હાઇવે (સાગરમાલા): ગુજરાતના લાંબા દરિયાકાંઠાનો આર્થિક લાભ લેવા માટે આ હાઇવે બંદરો અને ઔદ્યોગિક ઝોનને જોડશે.
14	ઓજસ (OJAS) અપડેટ: ભરતી પ્રક્રિયાને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે નવું સોફ્ટવેર લોન્ચ કરાયું છે, જે પરીક્ષા પરિણામો ઝડપથી જાહેર કરશે.
15	અકાળે વરસાદ સહાય: 33% થી વધુ નુકસાન હોય તેવા તમામ ખેડૂતોને સહાય આપવાની રાજ્ય સરકારે જાહેરાત કરી છે.
16	મોઢેરા સોલર વિલેજ: આ ગામ માત્ર સોલર એનર્જી પર ચાલે છે અને અહીંના લોકો વીજળી વેચીને કમાણી પણ કરી રહ્યા છે.
17	હેરિટેજ વોક: યુનેસ્કો હેરિટેજ દરજ્જો જાળવી રાખવા માટે કોટ વિસ્તારની પોળોનું નવીનીકરણ અને સફાઈ ઝુંબેશ તેજ કરાઈ છે.
18	સુરત ડાયમંડ બુર્સ: વિશ્વનું સૌથી મોટું ઓફિસ બિલ્ડિંગ છે. હીરા વેપારીઓ સુરત શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે, જે મોટો આર્થિક બદલાવ છે.
19	નલ સે જલ: 'હર ઘર જલ' મિશન હેઠળ ગુજરાતના અંતરિયાળ આદિવાસી વિસ્તારોમાં પણ પાઇપલાઇન દ્વારા શુદ્ધ પાણી પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
20	સ્ટાર્ટઅપ સેન્ટર (GUSEC): ગુજરાત યુનિવર્સિટીના આ કેન્દ્ર દ્વારા સેંકડો સ્ટાર્ટઅપ્સને ફંડિંગ અને માર્ગદર્શન આપી સફળ બનાવાયા છે.

🏛️ પંચાયતી રાજ વિશેષ શ્રેણી

73મો બંધારણીય સુધારો (1992) | અનુચ્છેદ 243

આજે આપણે 73મા બંધારણીય સુધારા (1992) દ્વારા ઉમેરવામાં આવેલા અનુચ્છેદ 243 ના અતિ મહત્વના પેટા-અનુચ્છેદોની વિગતવાર સમજૂતી મેળવીશું, જે પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાય છે. પંચાયતી રાજ એ લોકશાહીનું પાયાનું એકમ છે અને તેના વિશેની સચોટ માહિતી હોવી દરેક ઉમેદવાર માટે અનિવાર્ય છે.

🏛️ પંચાયતી રાજની મહત્વની 10 કલમો (વિગતવાર સમજૂતી)

અનુચ્છેદ	જોગવાઈ / વિષય	વિગતવાર સમજૂતી (પરીક્ષાલક્ષી)
243 (A)	ગ્રામસભા	ગ્રામસભા એ પંચાયતી રાજનું પાયાનું એકમ છે. ગામની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા તમામ વ્યક્તિઓ તેના સભ્ય હોય છે.
243 (B)	પંચાયતોનું ગઠન	ભારતમાં ત્રિ-સ્તરીય પંચાયતી રાજ (ગ્રામ, તાલુકા અને જિલ્લા) ની જોગવાઈ છે. (20 લાખથી ઓછી વસ્તીવાળા રાજ્યમાં મધ્યવર્તી સ્તર ફરજિયાત નથી).
243 (C)	પંચાયતોની સંરચના	પંચાયતના તમામ સ્તરોની બેઠકો સીધી ચૂંટણી દ્વારા ભરાશે. અધ્યક્ષની ચૂંટણી કેવી રીતે કરવી તે રાજ્ય વિધાનમંડળ નક્કી કરે છે.
243 (D)	બેઠકોનું અનામત	SC/ST ને વસ્તીના ધોરણે અને મહિલાઓ માટે ઓછામાં ઓછી 1/3 (33%) બેઠકો અનામત રહેશે. (નોંધ: ગુજરાતમાં મહિલા અનામત 50% છે).
243 (E)	પંચાયતોની મુદત	પંચાયતની મુદત પ્રથમ બેઠકથી 5 વર્ષની રહેશે. જો પંચાયત વહેલી વિસર્જિત થાય, તો 6 મહિનામાં ચૂંટણી કરાવવી ફરજિયાત છે.
243 (F)	ગેરલાયકાત	પંચાયતનો સભ્ય બનવા માટે લઘુત્તમ વય 21 વર્ષ હોવી જોઈએ. અન્ય ગેરલાયકાતો રાજ્યના કાયદા મુજબ નક્કી થાય છે.
243 (G)	સત્તા/જવાબદારી	પંચાયતોને આર્થિક વિકાસ અને સામાજિક ન્યાય માટે 29 વિષયો પર કામ કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે (11મી અનુસૂચિ મુજબ).
243 (I)	રાજ્ય નાણાં આયોગ	પંચાયતોની આર્થિક સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે રાજ્યપાલ દર 5 વર્ષે નાણાં આયોગની રચના કરે છે.
243 (K)	રાજ્ય ચૂંટણી પંચ	પંચાયતોની ચૂંટણીની દેખરેખ, માર્ગદર્શન અને નિયંત્રણ માટે રાજ્યપાલ દ્વારા ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક કરવામાં આવે છે.
243 (O)	ન્યાયાલયની દખલ	પંચાયતોની ચૂંટણીમાં સીમાંકન કે બેઠકોની વહેંચણી બાબતે અદાલતો દખલગીરી કરી શકશે નહીં.

💡 EduStep Special Exam Tips:

યાદ રાખવાની ટ્રીક: 243 (D) = Decision for Reservation (અનામત). 243 (E) = Expiry/End (મુદત). 243 (I) = Income (નાણાં આયોગ). 243 (K) = Kuch-Elections (ચૂંટણી પંચ).
ગુજરાતમાં પંચાયતી રાજનો અમલ 1 એપ્રિલ 1963 થી થયો હતો.
ભારતમાં પંચાયતી રાજના પિતા બળવંતરાય મહેતા ગણાય છે.

📚 ગુજરાતી વ્યાકરણ અને વોકેબ્યુલરી

વિશેષ એજ્યુકેશન અંક | તારીખ: ૦૭ માર્ચ, ૨૦૨૬

૧. કર્તરી અને કર્મણી પ્રયોગ (Voice)

કર્તરીમાં કર્તા મુખ્ય હોય, કર્મણીમાં કર્તાને 'થી', 'વડે' પ્રત્યય લાગે અને ક્રિયાપદમાં 'આ' પ્રત્યય ઉમેરાય.

ક્રમ	કર્તરી વાક્ય	કર્મણી વાક્ય
1	રમેશ ચા પીવે છે.	રમેશથી ચા પીવાય છે.
2	અમે મેચ જીત્યા.	અમારાથી મેચ જીતાઈ.
3	પિતાજી પત્ર લખે છે.	પિતાજીથી પત્ર લખાય છે.
4	હું કવિતા વાંચું છું.	મારાથી કવિતા વંચાય છે.
5	તે દોડ્યો.	તેનાથી દોડાયું.
6	રાહુલે ચિત્ર દોર્યું.	રાહુલથી ચિત્ર દોરાયું.
7	મમ્મી રસોઈ બનાવે છે.	મમ્મીથી રસોઈ બનાવાય છે.
8	શિક્ષક દાખલો ગણે છે.	શિક્ષકથી દાખલો ગણાય છે.
9	બાળક દૂધ પીએ છે.	બાળકથી દૂધ પીવાય છે.
10	મેં આ પુસ્તક આપ્યું.	મારાથી આ પુસ્તક અપાયું.

૨. વિરામચિહ્નો (Punctuation Marks)

૧. પૂર્ણવિરામ (.): અમે કાલે અમદાવાદ જઈશું.
૨. અલ્પવિરામ (,): રમેશ, મહેશ અને ગણેશ મિત્રો છે.
૩. પ્રશ્નચિહ્ન (?): તમારું નામ શું છે?
૪. ઉદગારચિહ્ન (!): વાહ! કેવું સુંદર દ્રશ્ય છે.
૫. અર્ધવિરામ (;): મહેનત કરો; સફળતા મળશે જ.
૬. ગુરુવિરામ (:): સાહિત્યના પ્રકાર છે: ગદ્ય અને પદ્ય.
૭. અવતરણ (" "): ગાંધીજીએ કહ્યું, "સત્ય એ જ પરમેશ્વર છે."
૮. લઘુરેખા (-): માતા-પિતાની સેવા કરવી જોઈએ.
૯. ગુરુરેખા (—): તે ફેલ થયો — આળસને કારણે.
૧૦. લોપચિહ્ન ('): ઉતાવળમાં 'ને બદલે 'નો પ્રયોગ.

૩. શબ્દ સમૂહ માટે એક શબ્દ

૧. આકાશ-પૃથ્વી મળતા દેખાય: ક્ષિતિજ
૨. જેની પત્ની મરી ગઈ હોય: વિધુર
૩. જેનો પતિ મરી ગયો હોય: વિધવા
૪. મરણ પછીની ક્રિયા: ઉત્તરક્રિયા
૫. જેની કોઈ સીમા નથી: અસીમ
૬. ગાયોનું ટોળું: ધણ
૭. આખું આયખું ચાલે તેટલું: આજીવન
૮. ઇન્દ્રનું આયુધ: વજ્ર
૯. પથ્થર પર કોતરેલો લેખ: શિલાલેખ
૧૦. રસોઈ માટે રાખેલો સામાન: સીધું

૪. છંદ (Metre) - સમજૂતી અને ઉદાહરણો

૧. શિખરિણી (૧૭): ય મ ન સ ભ લ ગા | ૨. મંદાક્રાન્તા (૧૭): મ ભ ન ત ત ગા ગા | ૩. પૃથ્વી (૧૭): જ સ જ સ ય લ ગા

૧. અસત્યો માંહેથી પ્રભુ પરમ સત્યે... (શિખરિણી)

૨. રે પંખીડા સુખથી ચણજો ગીતવાં... (મંદાક્રાન્તા)

૩. ભમો ભરતખંડમાં સકળ ભૌમ... (પૃથ્વી)

૪. મને શિશુ તણી ગમે સરળ સૃષ્ટિ... (પૃથ્વી)

૫. હા પસ્તાવો વિપુલ ઝરણું સ્વર્ગથી... (મંદાક્રાન્તા)

૬. નમું વિમળ હૃદયે પ્રભુ તુજ ચરણે... (શિખરિણી)

૭. લાંબા જોડે ટૂંકો જાય, મરે નહીં તો... (ચોપાઈ)

૮. અક્ષર અક્ષર મળીને બનતી આ... (અનુષ્ટુપ)

૯. ઘીરે ઘીરે સુધારાનો વાયુ વાઈ... (ઉપેન્દ્રવજ્રા)

૧૦. મનગમતી મજાની આ સૃષ્ટિ પરમ... (શિખરિણી)

૫. અલંકાર (Figures of Speech)

ઉપમા: સરખામણી | રૂપક: એકરૂપતા | ઉત્પ્રેક્ષા: સંભાવના (જાણે, રખે, શકે)

દમયંતીનું મુખ ચંદ્ર જેવું... (ઉપમા)
સંસાર સાગર તરવો અઘરો છે. (રૂપક)
તેનું મુખ જાણે પૂનમનો ચંદ્ર! (ઉત્પ્રેક્ષા)
ગાળો પણ ગોળ જેવી મીઠી લાગતી. (ઉપમા)
રજની એટલે અંધકારની રાણી. (રૂપક)
હૈયું જાણે હિમાલય. (ઉત્પ્રેક્ષા)
કામિની કોકિલા કેલી કૂજન કરે. (વર્ણાનુપ્રાસ)
ગળ્યું ગળ્યું તે મોળું. (શ્લેષ)
તલવાર સાપણીની જેમ ફૂંફાડા મારે. (ઉપમા)
ભમરા સમો આ ભમતો પવન. (ઉપમા)

૬. સંધિ (Sandhi)

૭. વિશેષણ vs ક્રિયાવિશેષણ

વિશેષણ	ક્રિયાવિશેષણ
ડાયો છોકરો	ડહાપણથી વર્તે
સુંદર ફૂલ	સુંદર રીતે ગાય
મોટો પથ્થર	મોટેથી હોર્ન વગાડે

📖 વોકેબ્યુલરી બૂસ્ટર (English-Gujarati)

Word	Gujarati	Synonyms
Diligent	પરિશ્રમી	Hardworking
Fragile	નાજુક	Delicate
Genuine	અસલી	Authentic
Reluctant	અનિચ્છા	Unwilling
Serene	શાંત	Peaceful

📝 Daily MCQ Series & Grammar Quiz

તારીખ: ૦૭ માર્ચ, ૨૦૨૬ | EduStepGujarat વિશેષ

🌍 આંતરરાષ્ટ્રીય (International)

૧. વિશ્વ ટેબલ ટેનિસ દિવસ ક્યારે ઉજવાય છે?
(C) 7 માર્ચ

૨. 'SLIM' મિશન દ્વારા ચંદ્ર પર લેન્ડિંગ કરનાર દેશ?
(B) જાપાન

૩. વિશ્વનો પ્રથમ વ્યાપક AI એક્ટ કોણે પસાર કર્યો?
(C) યુરોપિયન યુનિયન

૪. 'ઓપરેશન પ્રોસ્પેરિટી ગાર્ડિયન' ક્યાં છે?
(B) લાલ સમુદ્ર

૫. મંગળ પર નદીના અવશેષો કોણે શોધ્યા?
(B) પર્સિવરન્સ રોવર

🇮🇳 રાષ્ટ્રીય (National)

૬. ભારતમાં 'જન ઔષધિ દિવસ' ક્યારે ઉજવાય છે?
(B) 7 માર્ચ

૭. પ્રથમ અંડરવોટર મેટ્રો કયા શહેરમાં શરૂ થઈ?
(B) કોલકાતા

૮. 'ભારત શક્તિ' કવાયત કયા સ્થળે યોજાશે?
(B) પોખરણ

૯. પ્રથમ માનવ અવકાશ મિશનનું નામ શું છે?
(C) ગગનયાન

૧૦. 'સેલા ટનલ' કયા રાજ્યમાં આવેલી છે?
(C) અરુણાચલ પ્રદેશ

🏹 ગુજરાત (Gujarat)

૧૧. ગુજરાતમાં સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ ક્યાં બનશે?
(A) સાણંદ

૧૨. UNWTO મુજબ 'શ્રેષ્ઠ પ્રવાસન ગામ' કયું છે?
(B) ધોરડો

૧૩. પ્રથમ ૨૪x૭ સોલર એનર્જીથી ચાલતું ગામ?
(B) મોઢેરા

૧૪. 'બરડા ડુંગર' કયા જિલ્લામાં આવેલો છે?
(B) પોરબંદર

૧૫. ગિફ્ટ સિટીમાં પ્રથમ વિદેશી યુનિવર્સિટી કઈ?
(B) ડીકીન

📚 બંધારણ અને વ્યાકરણ

૧૬. 'ગ્રામ પંચાયતની રચના' કયા અનુચ્છેદમાં છે?
(A) અનુચ્છેદ ૪૦

૧૭. પંચાયતોમાં મહિલાઓ માટે કેટલી અનામત છે?
(B) ૩૩% (ગુજરાતમાં ૫૦%)

૧૮. નાણાકીય કટોકટીનો અનુચ્છેદ કયો છે?
(C) ૩૬૦

૧૯. 'રમેશથી પુસ્તક વંચાય છે' કયો પ્રયોગ છે?
(B) કર્મણી

૨૦. 'ય મ ન સ ભ લ ગા' કયા છંદનું બંધારણ છે?
(C) શિખરિણી

🏁 નિષ્કર્ષ (Conclusion)

મિત્રો, આજની આ મેગા પોસ્ટમાં આપણે ૦૭ માર્ચ ૨૦૨૬ ના ૬૦ થી વધુ કરંટ અફેર્સના મુદ્દાઓ, પંચાયતી રાજની મહત્વની કલમો અને ગુજરાતી વ્યાકરણનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કર્યો. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં સફળતા મેળવવા માટે સચોટ માહિતી અને સતત રિવિઝન એ જ સાચો માર્ગ છે. EduStepGujarat નો પ્રયાસ છે કે તમને હંમેશા પરીક્ષાલક્ષી અને શ્રેષ્ઠ મટીરીયલ મળતું રહે. આ આર્ટિકલ તમારા મિત્રો સાથે શેર કરવાનું ભૂલતા નહીં!

⚠️ મહત્વની સૂચના / ડિસ્ક્લેમર

ડિસ્ક્લેમર: આ બ્લોગ પોસ્ટમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સમાચાર માધ્યમો, સત્તાવાર સરકારી વેબસાઇટ્સ અને પ્રમાણિત પુસ્તકો પર આધારિત છે. અમે માહિતીની ચોકસાઈ જાળવવાનો પૂરો પ્રયત્ન કર્યો છે, તેમ છતાં કોઈ પણ ટેકનિકલ કે ટાઈપિંગ ભૂલ હોઈ શકે છે. પરીક્ષાના ફોર્મ, તારીખ કે નિયમોમાં ફેરફાર માટે હંમેશા જે-તે વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ફરી એકવાર ખાતરી કરી લેવી. EduStepGujarat ટીમ કોઈ પણ કાયદાકીય વિવાદ માટે જવાબદાર રહેશે નહીં.

🌐 WWW.EDUSTEPGUJARAT.COM

તમારી સફળતાનો સાચો માર્ગ 🚀

Sanjay Shekh

અમારી સોશિયલ મીડિયા ચેનલમાં જોડાઓ:.