Gujarati Patra Lekhan 2026: ઔપચારિક અને અનૌપચારિક પત્ર લેખન | Formal & Informal Letter Writing Examples, Format & Practice Questions

પત્ર લેખન

Formal & Informal Letter Writing in Gujarati

TET, TAT, GPSC, ક્લાસ-3  | બંધારણ, પ્રકારો, નમૂના પત્રો અને પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો

📝 પત્ર લેખન (Patra Lekhan) 2026

નમસ્કાર મિત્રો, EduStepGujarat.com પર આપનું હાર્દિક સ્વાગત છે. ધોરણ 10 ગુજરાતી વિષયમાં પત્ર લેખન (Letter Writing) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને ગુણ મેળવવા માટેનો સરળ વિભાગ છે. બોર્ડ પરીક્ષા, TET, TAT, GPSC, ક્લાસ-3 તથા વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં ઔપચારિક અને અનૌપચારિક પત્ર લેખન સંબંધિત પ્રશ્નો વારંવાર પૂછાતા હોય છે.

આ Master Post માં તમને ઔપચારિક પત્ર (Formal Letter), અનૌપચારિક પત્ર (Informal Letter), ફરિયાદ પત્ર, વિનંતી પત્ર, અભિનંદન પત્ર, શુભેચ્છા પત્ર, પત્રનું બંધારણ, નમૂના પત્રો, Practice Questions અને પરીક્ષાલક્ષી નોંધો ખૂબ જ સરળ ભાષામાં આપવામાં આવી છે.

જો તમે પત્ર લેખનમાં સંપૂર્ણ ગુણ મેળવવા માંગતા હોવ તો EduStepGujarat ની આ વિશેષ પોસ્ટ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. અહીં આપવામાં આવેલ બંધારણ અને ઉદાહરણો તમને બોર્ડ પરીક્ષામાં આત્મવિશ્વાસ સાથે જવાબ લખવામાં મદદ કરશે.

🌐 www.EduStepGujarat.com

📌 પત્ર લેખનના મુખ્ય પ્રકારો

પ્રકાર	ઉપયોગ	ઉદાહરણ
ઔપચારિક પત્ર	સરકારી કચેરી, અધિકારી, સંસ્થા માટે	ફરિયાદ, વિનંતી, અભિનંદન
અનૌપચારિક પત્ર	મિત્ર, સગાં, પરિવારજનો માટે	શુભેચ્છા, અભિનંદન, આમંત્રણ
ફરિયાદ પત્ર	સમસ્યા રજૂ કરવા	રખડતાં ઢોર, જાહેર માર્ગ, સ્વચ્છતા
વિનંતી પત્ર	માગણી કે વિનંતી કરવા	ગ્રંથાલયની માંગણી
અભિનંદન પત્ર	સફળતા બદલ અભિનંદન આપવા	પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર પસંદગી, પરીક્ષામાં સફળતા

🏛️ ઔપચારિક પત્રનું બંધારણ

1. મોકલનારનું સરનામું

2. તારીખ

3. પ્રતિ – અધિકારી/સંસ્થાનું નામ અને સરનામું

4. વિષય

5. સંબોધન – માનનીય શ્રી / સાહેબ શ્રી

6. મુખ્ય લેખન

7. વિનંતી / કાર્યવાહી અંગે અંતિમ વાક્ય

8. આપનો વિશ્વાસુ

9. નામ અને બિડાણ

નમૂનો:

ક.ખ.ગ.
સરનામું – 1
તા: __/__/____

પ્રતિ,
માનનીય કલેક્ટરશ્રી,
સરનામું – 2

વિષય: __________________ બાબત.

માનનીય શ્રી,

સવિનય જણાવવાનું કે ____________________________________________.

આથી આપશ્રીને વિનંતી છે કે યોગ્ય કાર્યવાહી કરશો.

આપનો વિશ્વાસુ,
અ.બ.ક.

બિડાણ: જરૂરી પુરાવા / ફોટા / સીડી

💌 અનૌપચારિક પત્રનું બંધારણ

1. મોકલનારનું સરનામું

2. તારીખ

3. સંબોધન – પ્રિય મિત્ર / વ્હાલા / પૂજ્ય

4. શરૂઆત – સાદર નમસ્કાર / સરસ્નેહ યાદ

5. મુખ્ય વાત

6. શુભેચ્છા / અભિનંદન / સલાહ

7. અંતિમ વાક્ય

8. તારો મિત્ર / તમારો પુત્ર / તમારી પુત્રી

ક.ખ.ગ.
સરનામું – 1
તા: __/__/____

પ્રિય મિત્ર,

સરસ્નેહ યાદ.

મને જાણીને ખૂબ આનંદ થયો કે __________________________________.

તમારી આ સફળતા માટે તમને હાર્દિક અભિનંદન અને ભવિષ્ય માટે શુભેચ્છાઓ.

તારો મિત્ર,
અ.બ.ક.

📝 નમૂનો 1: COVID-19 માર્ગદર્શિકાના ઉલ્લંઘન અંગે ફરિયાદ પત્ર

ક.ખ.ગ.
સરનામું – 1
તા: 17/02/2021

પ્રતિ,
માનનીય કલેક્ટરશ્રી,
સરનામું – 2

વિષય: COVID-19 ની માર્ગદર્શિકાનું ઉલ્લંઘન કરનાર વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવા બાબત.

માનનીય શ્રી,

સવિનય જણાવવાનું કે હું અ.બ.ક. શહેરની પ.ઠ.ણ. સોસાયટીનો રહીશ છું. અમારી સોસાયટીમાં COVID-19 ના કેટલાક કેસ હોવા છતાં અમુક લોકો સરકારશ્રીની માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરતા નથી.

લોકો માસ્ક પહેરતા નથી, ટોળામાં ભેગા થાય છે અને જાહેર સ્થળે પાન-માવા ખાઈને ગંદકી કરે છે. કેટલાક પરિવારો બહારથી આવી હોમ ક્વોરન્ટાઈનનું પણ પાલન કરતા નથી. આ બાબતે સ્થાનિક તંત્રને જાણ કરવામાં આવી છે, છતાં યોગ્ય કાર્યવાહી થઈ નથી.

આથી આપશ્રીને વિનંતી છે કે તાત્કાલિક તપાસ કરી યોગ્ય કાર્યવાહી કરશો, જેથી સંક્રમણની ચેઇન અટકાવી શકાય.

બિડાણ: ફોટા અને વીડિયો પુરાવા

આપનો વિશ્વાસુ,
અ.બ.ક.

📝 નમૂનો 2: અનુવાદ કેન્દ્રની સ્થાપના બદલ અભિનંદન પત્ર

ક.ખ.ગ.
સરનામું – 1
તા: 23/07/2019

પ્રતિ,
નિયામકશ્રી,
અ.બ.ક. અનુવાદ કેન્દ્ર,
ગુજરાત સાહિત્યસભા ભવન, ગાંધીનગર

વિષય: ભારતીય ભાષાઓમાં રચિત સાહિત્યના અનુવાદ કેન્દ્રની સ્થાપના બદલ અભિનંદન.

સાહેબ શ્રી,

જય ભારત સહ જણાવવાનું કે ગુજરાત સરકાર દ્વારા ભારતીય ભાષાઓમાં રચિત સાહિત્યના અનુવાદ માટે અ.બ.ક. અનુવાદ કેન્દ્રની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, તે બદલ આપશ્રીને હાર્દિક અભિનંદન પાઠવું છું.

અનુવાદ દ્વારા એક ભાષાનું સાહિત્ય બીજી ભાષાના વાચકો સુધી પહોંચે છે. ભારતીય ભાષાઓની સંસ્કૃતિ, વિચારધારા અને જીવનમૂલ્યોને સમજવા માટે આ કેન્દ્ર ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થશે.

હું નિવૃત્ત પ્રોફેસર તરીકે આ કાર્યમાં મારી કોઈપણ પ્રકારની મદદની જરૂર હોય તો હંમેશા તત્પર રહીશ.

ફરી એકવાર આપશ્રીને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન.

આપનો વિશ્વાસુ,
અ.બ.ક.

📝 નમૂનો 3: ગરીબ બાળકો માટે કાર્ય કરતી સંસ્થાને અભિનંદન પત્ર

અ.બ.ક.
સમાજ કલ્યાણ નિયામકશ્રી,
ગુજરાત રાજ્ય, ગાંધીનગર
તા: 10/01/2020

પ્રતિ,
પ્રમુખશ્રી,
ક.ખ.ગ. સંસ્થા,
સરનામું – 1

વિષય: ગરીબ બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે કામગીરી બદલ અભિનંદન પાઠવવા બાબત.

મહોદય શ્રી,

ગુજરાત સરકારના સમાજ કલ્યાણ વિભાગ વતી આપની ક.ખ.ગ. સંસ્થાને ગરીબ અને અનાથ બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે કરવામાં આવતી ઉત્તમ કામગીરી બદલ હાર્દિક અભિનંદન પાઠવું છું.

આપની સંસ્થા બાળકોને શિક્ષણ, આરોગ્ય, સંસ્કાર અને સુરક્ષા પૂરી પાડી રહી છે. સમાજમાં ગરીબી ઘટાડવા અને બાળકોને આત્મનિર્ભર બનાવવા આપનું કાર્ય પ્રશંસનીય છે.

આપની સંસ્થા વધુ ને વધુ બાળકો સુધી પહોંચે અને તેના કાર્યોનું વિસ્તરણ થાય તેવી શુભેચ્છા. સરકાર તરફથી શક્ય સહાય માટે અમે તત્પર છીએ.

લિ.
અ.બ.ક.
સમાજ કલ્યાણ નિયામક, ગુજરાત રાજ્ય

📥 આ પોસ્ટની PDF ડાઉનલોડ કરો.

GPSC અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના રિવિઝન માટે આ મટીરીયલ ડાઉનલોડ કરી લો.

📄 DOWNLOAD PDF

ફાઇલ સાઈઝ: 15+ MB | ફોર્મેટ: PDF

---

📘 પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો

1. તમારી દીકરી કમ્પ્યુટર ક્ષેત્રે અભ્યાસ કરવા અમેરિકા ગઈ છે અને અનુસ્નાતક પરીક્ષામાં પ્રથમ ક્રમે ઉત્તીર્ણ થઈ છે. તેને અભિનંદન અને શુભેચ્છા પાઠવતો પત્ર લખો.
2. શહેરના જાહેર માર્ગો પર રખડતાં ઢોરને કારણે ઊભી થતી સમસ્યાઓ અંગે ફરિયાદ કરતો પત્ર નગરપાલિકાને લખો.
3. તમારા શહેરમાં ઉત્તમ કક્ષાના ગ્રંથાલયની માંગણી કરતો પત્ર મ્યુનિસિપલ કમિશનરને લખો.
4. તમારા મિત્રની પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે પસંદગી થઈ છે. તેને અભિનંદન આપતો પત્ર લખો.
5. તમારા મિત્રને ગરીબ બાળકોને શિક્ષણ આપવા બદલ રાષ્ટ્રપતિશ્રીના હસ્તે સન્માન મળ્યું છે. તેને અભિનંદન અને શુભેચ્છા પાઠવતો પત્ર લખો.

🎯 પત્ર લખતી વખતે યાદ રાખવા જેવી બાબતો

• વિષય સ્પષ્ટ અને ટૂંકો લખવો.
• ભાષા શિષ્ટ અને સરળ હોવી જોઈએ.
• ઔપચારિક પત્રમાં ભાવુક ભાષા ટાળવી.
• અનૌપચારિક પત્રમાં સ્નેહભર્યું ભાષાશૈલી રાખવી.
• તારીખ, સરનામું, સંબોધન અને અંતિમ શબ્દો ભૂલવા નહીં.
• ફરિયાદ પત્રમાં પુરાવા અથવા બિડાણનો ઉલ્લેખ કરવો.

🏁 નિષ્કર્ષ

પત્ર લેખન ગુજરાતી વિષયનો મહત્વપૂર્ણ લેખનકૌશલ વિભાગ છે. જો વિદ્યાર્થી ઔપચારિક અને અનૌપચારિક પત્રનું બંધારણ સારી રીતે સમજી લે, તો પરીક્ષામાં સરળતાથી સારા ગુણ મેળવી શકે છે.

🌐 Visit EduStepGujarat.com

📖 પરીક્ષાલક્ષી સંપૂર્ણ મટીરીયલની મહત્વની લિંક્સ

GPSC, GSSSB, Police, Talati, TET, TAT અને તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ઉપયોગી મટીરીયલ

✍️ ગુજરાતી વ્યાકરણ / સાહિત્ય

📍ધોરણ-૧૦ વ્યાકરણ સેક્શન-C 📍જોડણીના નિયમો અને ટ્રીક્સ 📍વિરામચિહ્નો સંપૂર્ણ ગાઈડ 📍નિપાત: શોર્ટકટ ટ્રીક્સ 📍વિશેષણ: વિગતવાર સમજ 📍વિભક્તિ: સંપૂર્ણ પ્રકારો 📍સાહિત્યનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ 📍અલંકાર: શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણો 📍સમાસ: નિયમો અને ઉદાહરણો 📍છંદ ઓળખવાની ટ્રીક્સ 📍સંધિ જોડો અને છોડો 📍કૃદંત: ટ્રીક્સ અને ક્વિઝ 📍સાહિત્યિક પંક્તિઓ અને કવિઓ 📍સાહિત્યકારોના ઉપનામ

🔤 ઇંગ્લિશ ગ્રામર

📘Articles (A, An, The) 📘સાદો વર્તમાનકાળ 📘સાદો ભૂતકાળ 📘સાદો ભવિષ્યકાળ 📘ચાલુ કાળ (Continuous) 📘પૂર્ણ કાળ (Perfect) 📘Direct and Indirect Speech 📘Active Passive Voice

🏺 ઇતિહાસ અને વારસો

🏛️ગુજરાતનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ 🏛️સોલંકી વંશ: સુવર્ણકાળ 🏛️મૌર્ય સામ્રાજ્ય: અશોક 🏛️સોમનાથ મંદિર ઇતિહાસ 🏛️સિંધુ ખીણની સભ્યતા 🏛️ગુજરાતના સત્યાગ્રહો 🏛️લોકનૃત્યોની યાદી 🏛️ગુજરાતની વાવ અને કિલ્લાઓ 🏛️જિલ્લાઓ અને સરહદો 🏛️અનુ-મૌર્ય કાળનો ઇતિહાસ 🏛️મગધ સામ્રાજ્ય અને મહાજનપદ 🏛️યુરોપિયન પ્રજાનું આગમન 🏛️૧૮૫૭નો વિપ્લવ 🏛️Battle of Kosovo: યુરોપનો ઇતિહાસ બદલનારો મહાસંગ્રામ

🧮 મેથ્સ અને રીઝનિંગ

➗નફો-ખોટ શોર્ટકટ ટ્રીક્સ ➗ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ગાઈડ ➗ઘડિયાળ રીઝનિંગ ટ્રીક્સ ➗કેલેન્ડર રીઝનિંગ ટ્રીક્સ ➗લોહીના સંબંધો ટ્રીક્સ ➗રીઝનિંગ માસ્ટર ગાઈડ ➗સાદું વ્યાજ સૂત્રો ➗સરાસરી સૂત્રો અને ટ્રીક્સ ➗ટ્રેન અને અંતરના દાખલાઓ ➗ક્ષેત્રફળ અને પરિમિતિ સૂત્રો

🌍 બંધારણ અને GK

🌐મૂળભૂત ફરજો (Art. 51A) 🌐મૂળભૂત અધિકારો (Art. 12-35) 🌐વર્તમાન પદાધિકારીઓ ૨૦૨૬ 🌐BNS vs IPC તફાવત 🌐ગુજરાતના પર્વતો અને હારમાળાઓ

🔬 સામાન્ય વિજ્ઞાન

🧪રાસાયણિક નામો અને સૂત્રો 🧪એસિડ અને બેઇઝ સમજ 🧪માનવ રોગોની માહિતી 🧪સૌરમંડળ અને ગ્રહો 🧪વૈજ્ઞાનિક સાધનો 🧪શોધ અને શોધકોની યાદી

📜 યોજનાઓ અને સિલેબસ

📂પંડિત દીનદયાળ આવાસ યોજના 📂નમો લક્ષ્મી યોજના ૨૦૨૬ 📂PM મુદ્રા લોન યોજના 📂માનવ ગરિમા યોજના 📂વ્હાલી દીકરી યોજના 📂ડિજિટલ ગુજરાત સ્કોલરશિપ 📂તલાટી પરીક્ષા સિલેબસ 📂TET 1 અને TET 2 સિલેબસ 📂ચૂંટણી કાર્ડ ડાઉનલોડ/સુધારો 📂AgriStack ફાર્મર આઈડી

🌐 અન્ય મહત્વની લિંક્સ

🔗Who's Who 2026 યાદી 🔗વિશ્વ અને ભારતના સંગઠનો 🔗મહત્વના દિવસોની યાદી 🔗ભારતના રાષ્ટ્રીય પ્રતીકો 🔗કોમ્પ્યુટર ફુલ ફોર્મ યાદી 🔗સ્પોર્ટ્સ જનરલ નોલેજ 🔗ભારતના રાષ્ટ્રપતિની યાદી 🔗ગુજરાતના શહેરોનું ઉપનામ 🔗Daily Current Affairs

📝 લેખન કૌશલ્ય (Mains)

✏️અરજી લેખન: ફોર્મેટ ✏️ચર્ચાપત્ર લેખન પદ્ધતિ ✏️સંક્ષેપીકરણ: નિયમો

📚 તમામ ફ્રી ઈ-બુક્સ ડાઉનલોડ કરો