સંક્ષેપીકરણ કરવાની સાચી રીત અને ઉદાહરણો | Sankxepikaran in Gujarati | GPSC, CCE & TAT Mains | EduStepGujarat
ગુજરાતી મુખ્ય પરીક્ષા (Mains): સંક્ષેપીકરણ
સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા, નિયમો અને શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણો | EduStepGujarat
📘 પ્રસ્તાવના: સંક્ષેપીકરણમાં પૂરા માર્ક્સ કેવી રીતે મેળવવા?
નમસ્કાર વિદ્યાર્થી મિત્રો! ગુજરાતી મુખ્ય પરીક્ષા (Mains) માં રોકડિયા માર્ક્સ અપાવતો જો કોઈ સૌથી સ્કોરિંગ અને છતાં સૌથી વધુ કન્ફ્યુઝિંગ ટોપિક હોય, તો તે છે 'સંક્ષેપીકરણ' (Précis Writing). ફકરાને બરાબર 1/3 (ત્રીજા) ભાગમાં કેવી રીતે વહેંચવો? આકર્ષક શીર્ષક (Title) કેવી રીતે આપવું? અને મૂળ અર્થ બદલાયા વિના શબ્દો કેવી રીતે ઘટાડવા? આ પ્રશ્નો મોટાભાગના ઉમેદવારોને મુંઝવતા હોય છે.
જો તમે પણ ઇન્ટરનેટ પર "સંક્ષેપીકરણ કરવાની સાચી રીત અને ઉદાહરણો (Sankxepikaran in Gujarati)" શોધી રહ્યા છો, તો તમારી શોધ અહીં પૂરી થાય છે! GPSC, CCE અને TAT Mains ની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે EduStepGujarat ની આ ખાસ માસ્ટર-પોસ્ટ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
આ એક જ પોસ્ટમાં તમને મળશે સંક્ષેપીકરણના તમામ નિયમો, શબ્દો ઘટાડવાની જાદુઈ શોર્ટ-ટ્રીક્સ, માર્કિંગ સ્કીમ અને અગાઉની પરીક્ષાઓમાં પૂછાયેલા બેસ્ટ ઉકેલેલા ઉદાહરણો (Solved Examples). આ પોસ્ટ વાંચ્યા પછી તમે કોઈપણ અઘરા ફકરાનો સંક્ષેપ ચપટી વગાડતા કરી શકશો. તો ચાલો, સંક્ષેપીકરણમાં મહત્તમ માર્ક્સ ખેંચવાની સિક્રેટ ફોર્મ્યુલા શીખીએ!
📘 સંક્ષેપીકરણ એટલે શું? (What is Précis Writing?)
"આપેલા ગદ્યખંડના મુખ્ય વિચારને સમજીને, તેને પોતાના શબ્દોમાં ટૂંકમાં (1/3 ભાગમાં) અને તર્કબદ્ધ રીતે રજૂ કરવાની કળા એટલે સંક્ષેપીકરણ."
હેતુ: આપેલ ગદ્યનો મુખ્ય વિચાર ઓળખવો અને બિનજરૂરી વિગતો કાઢીને તેને ટૂંકમાં રજૂ કરવો. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં (GPSC, CCE, TAT) આ પ્રશ્ન તમારી ગ્રહણશક્તિ (Comprehension) અને અભિવ્યક્તિ કૌશલ્ય ચકાસવા માટે પૂછાય છે.
✍️ સંક્ષેપીકરણ લખવાની સાચી રીત અને ભાષા
૧. લખાણ કેવી રીતે કરવું?
- સૌપ્રથમ ગદ્યનો મૂળ વિચાર પકડો.
- અગત્યનાં વાક્યો અને વિચારોને અન્ડરલાઈન કરો.
- વિચાર સમજાવવા આપેલાં ઉદાહરણો, કહેવતો, રૂઢિપ્રયોગો કે વર્ણન ઓળખીને તેને સંક્ષેપમાંથી કાઢી નાખો.
- વિચારોની ક્રમબદ્ધતા જાળવીને તેને પોતાના શબ્દોમાં રજૂ કરો.
- અંતે યોગ્ય શીર્ષક (Title) આપો.
૨. ભાષાશૈલી કેવી હોવી જોઈએ?
- લખાણ પોતાની ભાષામાં હોવું જોઈએ.
- જોડણી, વિરામચિહ્નો અને ભાષા સજ્જતાનું ખાસ ધ્યાન રાખવું.
- બિનજરૂરી અલંકાર કે ભારે શબ્દપ્રયોગ ટાળવો. આકર્ષક પરંતુ સરળ ભાષા વાપરવી.
- ગદ્યમાં રજૂ થયેલો કાળ (વર્તમાન, ભૂત, ભવિષ્ય) બદલાવો જોઈએ નહીં.
⚠️ ખાસ ધ્યાનમાં રાખવાના મુદ્દાઓ
- મુખ્ય વિચાર અને ગૌણ વિચારને સમજો. મુખ્ય વિચારને ટૂંકમાં લખવો અને ગૌણ વિચારને કાઢી નાખવો.
- વિષયાંતર ન કરવું. અસંગત કે બિનજરૂરી બાબતો લખવાનું ટાળવું.
- રજૂઆત પોતાના શબ્દોમાં કરવી, પરંતુ મૂળ ગદ્યના જરૂરી અને યોગ્ય શબ્દો વાપરી શકાય.
- તમારો વ્યક્તિગત અભિપ્રાય ક્યારેય આપવો નહીં.
- સંક્ષેપ માત્ર એક જ ફકરામાં (Single Paragraph) લખવો.
- શીર્ષક: આખા ફકરાનો હાર્દ એક લીટીમાં કે શબ્દોમાં હોવો જોઈએ. વધુ પડતું આદર્શ કે જ્ઞાન આપતું શીર્ષક ન લખવું.
- સંક્ષેપીકરણ મૂળ ફકરાના 1/3 (ત્રીજા ભાગ) થી વધવું જોઈએ નહીં.
🚫 આટલું ક્યારેય ન કરવું:
પ્રથમ ફકરામાંથી ૧ વાક્ય, બીજા ફકરામાંથી ૧ વાક્ય અને ત્રીજા ફકરામાંથી ૧ વાક્ય લઈને 'કટ-પેસ્ટ' વાળું સંક્ષેપીકરણ ક્યારેય ન કરવું. આનાથી શૂન્ય માર્ક્સ મળશે!
📚 સંક્ષેપીકરણ માટેના સંભવિત વિષયો
| આધ્યાત્મિક / વિચાર | ભગવદગીતા, ઈશ્વરનાં કાર્યો, ગીતા સંદેશ, જડ-ચેતન, આત્મા-પરમાત્મા, જ્ઞાન-કર્મ-ભક્તિ, જીવન-મૃત્યુ, સુખ-દુઃખ. |
| સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક | ગ્રામીણ જીવન, શહેરી જીવન, સામાજિક સંબંધો, મહિલા સ્થિતિ, ભૌતિકતા, ભારતીય સંસ્કૃતિ. |
| આત્મકથા / નવલકથા | મહાત્મા ગાંધી - સત્યના પ્રયોગો, નર્મદ - મારી હકીકત, કનૈયાલાલ મુનશી - પાટણની પ્રભુતા વગેરેમાંથી ખંડ. |
| શૈક્ષણિક / કળા | ભારતીય શિક્ષણ (પ્રાચીન-અર્વાચીન), કુશળતાનું મહત્ત્વ, દર્શનશીલતા, કળા અને સાહિત્ય. |
| આરોગ્ય અને વિજ્ઞાન | આરોગ્યનું મહત્ત્વ, ઉપચારની પદ્ધતિઓ (એલોપેથી, આયુર્વેદ), કોરોના સમયમાં આરોગ્ય, વૈજ્ઞાનિક શોધો. |
🏆 સંક્ષેપીકરણના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણો (Solved Examples)
🔴 ઉદાહરણ ૧: શુદ્ધ ચેતના અને મુક્તિ
નીચે આપેલ ગદ્યખંડનો મૂળ વિચાર જળવાઈ રહે એ રીતે લગભગ 1/3 ભાગમાં સંક્ષેપ કરો અને યોગ્ય શીર્ષક આપો.
મૂળ ગદ્યખંડ:
જ્યારે આપણે ભૌતિક રીતે ભ્રષ્ટ થયેલા હોઈએ ત્યારે આપણે માયાથી બદ્ધ થયેલા કહેવાઈએ છીએ. 'હું ભૌતિક પ્રકૃતિની પેદાશ છું' એ છાપ હેઠળ ખોટી ચેતના દેખાય છે, આને ખોટો અહંભાવ કહે છે. જે મનુષ્ય 'હું એટલે શરીર' એવા ખોટા ખ્યાલમાં રાચતો રહે છે તે પોતાના વાસ્તવિક સ્વરૂપને સમજી શકે નહીં. મનુષ્ય આવી દેહાત્મબુદ્ધિથી છૂટે એ સારુ ભગવદગીતા કહેવાઈ છે અને ભગવાન પાસેથી આ જ્ઞાન મેળવવા માટે અર્જુને પોતાની જાતને શિષ્યની સ્થિતિમાં મૂકી હતી. મનુષ્યે 'દેહ એટલે આત્મા' એ ખ્યાલ ખંખેરી નાખવો જોઈએ. આત્માર્થી માટે આ પૂર્વતૈયારીનું કામ છે. જે મનુષ્ય મુક્ત થવાની ઈચ્છા રાખે છે તેણે સૌપ્રથમ જાણી લેવું જોઈએ કે પોતે આ ભૌતિક શરીર નથી. મુક્તિ એટલે ભૌતિક ચેતનામાંથી છૂટકારો. શ્રીમદ ભાગવત્ પ્રમાણે મુક્તિ એટલે આ ભૌતિક દુનિયાથી ભ્રષ્ટ થયેલી ચેતનામાંથી છૂટકારો થવો અને શુદ્ધ ચેતનામાં સ્થિર થવું તે. ભગવદગીતાનો સમગ્ર બોધ આ શુદ્ધ ચેતનાને જાગ્રત કરવા માટે છે, અને તેથી ગીતાબોધના અંતભાગમાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને પૂછે છે : 'હવે તું શુદ્ધ ચેતનામાં છે ને?'
જ્યારે આપણે ભૌતિક રીતે ભ્રષ્ટ થયેલા હોઈએ ત્યારે આપણે માયાથી બદ્ધ થયેલા કહેવાઈએ છીએ. 'હું ભૌતિક પ્રકૃતિની પેદાશ છું' એ છાપ હેઠળ ખોટી ચેતના દેખાય છે, આને ખોટો અહંભાવ કહે છે. જે મનુષ્ય 'હું એટલે શરીર' એવા ખોટા ખ્યાલમાં રાચતો રહે છે તે પોતાના વાસ્તવિક સ્વરૂપને સમજી શકે નહીં. મનુષ્ય આવી દેહાત્મબુદ્ધિથી છૂટે એ સારુ ભગવદગીતા કહેવાઈ છે અને ભગવાન પાસેથી આ જ્ઞાન મેળવવા માટે અર્જુને પોતાની જાતને શિષ્યની સ્થિતિમાં મૂકી હતી. મનુષ્યે 'દેહ એટલે આત્મા' એ ખ્યાલ ખંખેરી નાખવો જોઈએ. આત્માર્થી માટે આ પૂર્વતૈયારીનું કામ છે. જે મનુષ્ય મુક્ત થવાની ઈચ્છા રાખે છે તેણે સૌપ્રથમ જાણી લેવું જોઈએ કે પોતે આ ભૌતિક શરીર નથી. મુક્તિ એટલે ભૌતિક ચેતનામાંથી છૂટકારો. શ્રીમદ ભાગવત્ પ્રમાણે મુક્તિ એટલે આ ભૌતિક દુનિયાથી ભ્રષ્ટ થયેલી ચેતનામાંથી છૂટકારો થવો અને શુદ્ધ ચેતનામાં સ્થિર થવું તે. ભગવદગીતાનો સમગ્ર બોધ આ શુદ્ધ ચેતનાને જાગ્રત કરવા માટે છે, અને તેથી ગીતાબોધના અંતભાગમાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને પૂછે છે : 'હવે તું શુદ્ધ ચેતનામાં છે ને?'
શીર્ષક: શુદ્ધ ચેતનાની પ્રાપ્તિ / સાચી મુક્તિ
સંક્ષેપ:માયાથી બંધાયેલો મનુષ્ય ખોટી ચેતના અને અહંભાવમાં રાચે છે અને શરીરને જ આત્મા માની બેસે છે. વાસ્તવમાં મુક્ત થવાની ઈચ્છા રાખનારે આ દેહાત્મબુદ્ધિ અને ભૌતિક ચેતનામાંથી છૂટીને શુદ્ધ ચેતના અપનાવવી જોઈએ. આ શુદ્ધ ચેતનાની પ્રાપ્તિ કરાવવી એ જ ભગવદગીતા અને શ્રીમદ ભાગવતનો મૂળ ઉદ્દેશ છે. ગીતાના અંતભાગમાં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુન દ્વારા આ જ વાતની પુષ્ટિ કરે છે.
🔴 ઉદાહરણ ૨: યુદ્ધવિરામ અને જીવનદૃષ્ટિ
મૂળ ગદ્યખંડ:
યુદ્ધ પૂરું થયું હતું. ગામના ક્ષેત્રોમાં હવે શાંતિ હતી, સૈનિકો ગયા હતા, તોપો દૂર લઈ જવામાં આવી હતી, વિમાનો હવે આકાશમાં ઊડતા ન હતાં. બોંબના ધડાકા સંભળાતા ન હતા, હવે યુદ્ધ નહોતું, પણ યુદ્ધના અવશેષો તો રહ્યા હતા. ગામનાં ખેતરોમાં ભૂમિના અંતરમાં અસંખ્ય સુરંગો દટાયેલી હતી, યમદૂતોનું લશ્કર, મૃત્યુનાં સંતાડેલાં સાધનો. એક ડગલું, એક સ્પર્શ, એક ખીલો, એક તાર અને એક ભડાકો થાય, એક દેહ ઊડી જાય, એક પગ કપાય. યુદ્ધ ગયું હતું પણ મૃત્યુનો ભય રહ્યો હતો. એનું એક પરિણામ આવ્યું. ગામના લોકો જાણતા હતા કે પગલે પગલે મોત આવી શકે. જીવન ક્ષણભંગુર છે એ તેઓ તો જાણતા હતા, અત્યારે એવું અનુભવતા હતા અને તે પ્રમાણે વર્તવા લાગ્યા. ગમે તે ક્ષણે જીવનનો અંત આવી શકે, પછી પરિગ્રહનો શો અર્થ, લાભનો શો અર્થ, ગુસ્સાનો શો અર્થ, હરીફાઈનો શો અર્થ? ગમે ત્યારે જઈ શકીએ, એટલે સૌના આશીર્વાદ લઈને જઈએ. ડરનો શો અર્થ, ઝઘડાનો શો અર્થ, અભિમાનનો શો અર્થ? અનિશ્ચિત સમય છે એટલે એનો સદુપયોગ કરીએ. ક્ષણે ક્ષણે જીવવાનું છે એટલે દરેક ક્ષણને શુભ બનાવીએ. ગામનું જીવન સુધરી ગયું. સૌ સૌને સ્મિત કરતાં, કારણ કે કદાચ એ સૌથી છેલ્લું સ્મિત હશે એનું ભાન હતું. થોડા અકસ્માતો તો થયા, અને એનું દુઃખ સૌને રહ્યું; પણ જીવનદૃષ્ટિ, આધ્યાત્મિકતા, ભક્તિ અને શ્રદ્ધા તો સૌમાં વધ્યાં અને સૌનું કલ્યાણ થયું. (ફાધર વાલેસ)
યુદ્ધ પૂરું થયું હતું. ગામના ક્ષેત્રોમાં હવે શાંતિ હતી, સૈનિકો ગયા હતા, તોપો દૂર લઈ જવામાં આવી હતી, વિમાનો હવે આકાશમાં ઊડતા ન હતાં. બોંબના ધડાકા સંભળાતા ન હતા, હવે યુદ્ધ નહોતું, પણ યુદ્ધના અવશેષો તો રહ્યા હતા. ગામનાં ખેતરોમાં ભૂમિના અંતરમાં અસંખ્ય સુરંગો દટાયેલી હતી, યમદૂતોનું લશ્કર, મૃત્યુનાં સંતાડેલાં સાધનો. એક ડગલું, એક સ્પર્શ, એક ખીલો, એક તાર અને એક ભડાકો થાય, એક દેહ ઊડી જાય, એક પગ કપાય. યુદ્ધ ગયું હતું પણ મૃત્યુનો ભય રહ્યો હતો. એનું એક પરિણામ આવ્યું. ગામના લોકો જાણતા હતા કે પગલે પગલે મોત આવી શકે. જીવન ક્ષણભંગુર છે એ તેઓ તો જાણતા હતા, અત્યારે એવું અનુભવતા હતા અને તે પ્રમાણે વર્તવા લાગ્યા. ગમે તે ક્ષણે જીવનનો અંત આવી શકે, પછી પરિગ્રહનો શો અર્થ, લાભનો શો અર્થ, ગુસ્સાનો શો અર્થ, હરીફાઈનો શો અર્થ? ગમે ત્યારે જઈ શકીએ, એટલે સૌના આશીર્વાદ લઈને જઈએ. ડરનો શો અર્થ, ઝઘડાનો શો અર્થ, અભિમાનનો શો અર્થ? અનિશ્ચિત સમય છે એટલે એનો સદુપયોગ કરીએ. ક્ષણે ક્ષણે જીવવાનું છે એટલે દરેક ક્ષણને શુભ બનાવીએ. ગામનું જીવન સુધરી ગયું. સૌ સૌને સ્મિત કરતાં, કારણ કે કદાચ એ સૌથી છેલ્લું સ્મિત હશે એનું ભાન હતું. થોડા અકસ્માતો તો થયા, અને એનું દુઃખ સૌને રહ્યું; પણ જીવનદૃષ્ટિ, આધ્યાત્મિકતા, ભક્તિ અને શ્રદ્ધા તો સૌમાં વધ્યાં અને સૌનું કલ્યાણ થયું. (ફાધર વાલેસ)
શીર્ષક: યુદ્ધવિરામનું સકારાત્મક પરિણામ
સંક્ષેપ:યુદ્ધ પૂર્ણ થયા પછી ગામમાં શાંતિ તો સ્થપાઈ, પરંતુ જમીનમાં દટાયેલી સુરંગોના કારણે મૃત્યુનો ભય યથાવત હતો. આ ક્ષણભંગુર જીવનના અહેસાસને કારણે લોકોમાં એક મોટું પરિવર્તન આવ્યું. તેઓ લોભ, ગુસ્સો, હરીફાઈ અને અભિમાન છોડીને દરેક ક્ષણને શુભ બનાવવા પ્રેરાયા. અકસ્માતોનું દુઃખ હતું, છતાં મૃત્યુના ભયે લોકોમાં આધ્યાત્મિકતા, પરસ્પર પ્રેમ અને સાચી જીવનદૃષ્ટિનો વિકાસ કર્યો, જેનાથી સમગ્ર ગામનું કલ્યાણ થયું.
📜 પ્રેક્ટિસ માટેના અગત્યના ગદ્યખંડો (Self-Practice)
🔥 નીચેના ફકરાઓનો 1/3 ભાગમાં સંક્ષેપ કરવાની પ્રેક્ટિસ કરો:
- ગાંધીજીના સત્યાગ્રહની સમજ: "સત્યનો, અહિંસાનો માર્ગ જેટલો સીધો છે, એટલો જ સાંકડો છે. ખાંડાની ધારે ચાલવા જેવો છે..." (ગાંધીજીના અહિંસાના વિચારો પરનો ફકરો).
- જાહેર જીવનમાં પારદર્શિતા: મહાત્મા ગાંધીનો જાહેર કામોમાં ફંડ ઉઘરાવવા અને ક્યારેય કરજ (દેવું) ન કરવા વિશેનો અનુભવ.
- કળા અને કવિતાનું મૂલ્ય: કળા, નીતિ કે ધર્મનો ઉદ્દેશ આખરે તો જીવનમાં સચ્ચિદાનંદ સાકાર કરવાનો છે. કળામાંથી આનંદ અને સૌંદર્ય સૃષ્ટિનું જેટલું નિર્માણ થાય તેટલું જ તેનું સાર્થક્ય છે.
- આધુનિક વિજ્ઞાન: માઈક્રોવેવ હથિયારો (ડાયરેક્ટ એનર્જી વેપન્સ) કેવી રીતે કામ કરે છે અને તે શા માટે ઓછા ઘાતક છે તે અંગેનો વૈજ્ઞાનિક ફકરો.
- સામાજિક મૂલ્યોનું પતન: મોંઘવારી વધતી જાય છે તેમ તેમ નીતિ, પ્રામાણિકતા, સાદાઈ અને નિષ્ઠા જેવા જીવનનાં મૂલ્યો ઘસાતાં જાય છે, અને ભ્રષ્ટાચાર વધે છે તે અંગેનો ફકરો.
- સુખની સાચી પરિભાષા: સુખના વિષય અનેક છે... જેને જે ગમે તેમાં સુખ મળે છે અને સુખ ક્યાંય નથી તેવા દુખિયા પણ ઘણા છે તે દર્શાવતો ફકરો.
🔥 એડવાન્સ પ્રો-ટિપ્સ અને માર્કિંગ સ્કીમ
| મૂલ્યાંકનનો માપદંડ | શું ધ્યાનમાં રખાય છે? |
|---|---|
| ૧. યોગ્ય શીર્ષક (Title) | શીર્ષક આકર્ષક અને સમગ્ર ફકરાનો સાર દર્શાવતું હોવું જોઈએ. |
| ૨. મૂળ વિચારની સમજ | તમે લેખકનો મૂળ સંદેશો સમજ્યા છો કે નહીં તે જોવાય છે. |
| ૩. ભાષા અને મૌલિકતા | વાક્યો કટ-પેસ્ટ કરવાના બદલે તમારા પોતાના શબ્દોમાં હોવા જોઈએ. |
| ૪. લંબાઈ (1/3 ભાગ) | લખાણ વધુ પડતું લાંબુ કે સાવ ટૂંકું ન હોવું જોઈએ. |
🔥 પ્રો-લેવલ ટ્રીક્સ: 1/3 સંક્ષેપ કરવાનું જાદુઈ રહસ્ય
GPSC અને TAT Mains ના ટોપર્સ આ રીતે પોતાના શબ્દો બચાવે છે!
✂️ ૧. શબ્દો કેવી રીતે ઘટાડવા? (Smart Condensation)
ફકરાને 1/3 કરવા માટે લાંબા વાક્યોને ટૂંકાવતા આવડવું જોઈએ. આ માટે 'શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ' અને 'સામાસિક શબ્દો' નો ઉપયોગ શ્રેષ્ઠ હથિયાર છે. નીચેના ઉદાહરણો જુઓ:
| મૂળ લાંબુ વાક્ય (પરીક્ષામાં પૂછાયેલું) ❌ | તમારો સંક્ષેપ (જાદુઈ ટ્રીક) ✅ |
|---|---|
| તેનો કોઈ શત્રુ જન્મ્યો જ નથી, છતાં તે બધાનું ભલું ઈચ્છે છે. (૧૦ શબ્દો) | તે અજાતશત્રુ અને હિતેચ્છુ છે. (૫ શબ્દો) |
| ઈશ્વર બધે જ હાજર છે અને તે બધું જ જાણનારો છે. (૧૧ શબ્દો) | ઈશ્વર સર્વવ્યાપી અને સર્વજ્ઞ છે. (૫ શબ્દો) |
| તેને જાણવાની ખૂબ જ ઈચ્છા છે અને તે ખૂબ જ મહેનત કરે છે. (૧૩ શબ્દો) | તે જિજ્ઞાસુ અને પરિશ્રમી છે. (૫ શબ્દો) |
| રાજાની પત્ની દરરોજ સવારે ઈશ્વરની પૂજા કરવા માટે મંદિરે જતી હતી. (૧૧ શબ્દો) | મહારાણી નિત્ય પ્રભુભક્તિ કરતાં હતાં. (૫ શબ્દો) |
👉 ટિપ: આ રીતે તમે મૂળ ફકરાના અડધાથી વધુ શબ્દો માત્ર વ્યાકરણના ઉપયોગથી ઉડાવી શકો છો!
🧮 ૨. 1/3 શબ્દોની ગણતરી ઝડપથી કેવી રીતે કરવી?
પરીક્ષામાં એક-એક શબ્દ ગણવા બેસશો તો તમારો સમય બગડશે. આ સ્માર્ટ ટ્રીક વાપરો:
- ફકરાની કોઈપણ એક પૂરી લીટીના શબ્દો ગણી લો. (દા.ત. ૧ લીટીમાં ૧૦ શબ્દો છે).
- હવે કુલ કેટલી લીટીઓ છે તે ગણો. (દા.ત. કુલ ૧૫ લીટી છે).
- કુલ શબ્દો: ૧૦ x ૧૫ = ૧૫૦ શબ્દો (આશરે).
- તમારો ટાર્ગેટ (1/3): ૧૫૦ ÷ ૩ = ૫૦ શબ્દો!
- એટલે કે તમારે તમારો સંક્ષેપ ૪૫ થી ૫૫ શબ્દોની વચ્ચે જ પૂરો કરવાનો છે. અંતે કૌંસમાં (આશરે ૫૦ શબ્દો) લખી દેવું, જેનાથી પરીક્ષક પર સારી છાપ પડશે.
👣 ૩. પરફેક્ટ સંક્ષેપ લખવાના ૫ ગોલ્ડન સ્ટેપ્સ
સ્ટેપ ૧ (વાંચન): ફકરાને સળંગ બે વાર શાંતિથી વાંચો. પ્રથમ વાર અર્થ સમજવા અને બીજી વાર મુખ્ય વિચાર પકડવા.
સ્ટેપ ૨ (અંડરલાઈન): પેન્સિલથી એવા શબ્દો/વાક્યો નીચે લીટી કરો જે લેખકનો મૂળ સંદેશ આપે છે. ઉદાહરણો અને વિશેષણો પર ચોકડી (X) મારો.
સ્ટેપ ૩ (કાચું લખાણ): રફ કામમાં (Rough Work) અંડરલાઈન કરેલા શબ્દોને તમારી ભાષામાં જોડીને એક નાનકડો ફકરો બનાવો.
સ્ટેપ ૪ (શબ્દગણતરી): રફ લખાણના શબ્દો ગણો. જો 1/3 કરતા વધી જાય, તો 'શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ' વાપરીને હજુ ટૂંકાવો.
સ્ટેપ ૫ (ફાઈનલ ટચ): હવે તેને મુખ્ય ઉત્તરવહીમાં સારા અક્ષરે લખી લો અને તેને એકદમ આકર્ષક અને ટૂંકું શીર્ષક આપો!
🤔 ૪. મૂંઝવતા પ્રશ્નો (Top FAQs)
પ્રશ્ન ૧: શીર્ષક (Title) કેટલું લાંબુ હોવું જોઈએ?
જવાબ: શીર્ષક હંમેશા ટૂંકું (૧ થી ૪ શબ્દોનું) અને ફકરાનો આત્મા દર્શાવતું હોવું જોઈએ. આખું વાક્ય શીર્ષક તરીકે ન લખવું.
જવાબ: શીર્ષક હંમેશા ટૂંકું (૧ થી ૪ શબ્દોનું) અને ફકરાનો આત્મા દર્શાવતું હોવું જોઈએ. આખું વાક્ય શીર્ષક તરીકે ન લખવું.
પ્રશ્ન ૨: જો 1/3 કરતા થોડા શબ્દો વધી જાય તો માર્ક્સ કપાય?
જવાબ: ના, ૫-૧૦ શબ્દો વધુ કે ઓછા હોય તો ચાલે. ધારો કે ૫૦ શબ્દો કરવાના હોય, તો ૪૫ થી ૬૦ શબ્દો વચ્ચેનું લખાણ માન્ય ગણાય છે.
જવાબ: ના, ૫-૧૦ શબ્દો વધુ કે ઓછા હોય તો ચાલે. ધારો કે ૫૦ શબ્દો કરવાના હોય, તો ૪૫ થી ૬૦ શબ્દો વચ્ચેનું લખાણ માન્ય ગણાય છે.
પ્રશ્ન ૩: શું મૂળ ફકરાના જ શબ્દો બેઠા લખી શકાય?
જવાબ: પારિભાષિક શબ્દો (Technical Words) એના એ જ રાખી શકાય, પરંતુ આખેઆખું વાક્ય બેઠું કોપી ન કરવું. ભાષા તમારી પોતાની (મૌલિક) હોવી જોઈએ.
જવાબ: પારિભાષિક શબ્દો (Technical Words) એના એ જ રાખી શકાય, પરંતુ આખેઆખું વાક્ય બેઠું કોપી ન કરવું. ભાષા તમારી પોતાની (મૌલિક) હોવી જોઈએ.
📥 સંક્ષેપીકરણ માસ્ટર ગાઈડ: ફ્રી PDF ડાઉનલોડ કરો
પરીક્ષાના છેલ્લા દિવસે ઝડપી રિવિઝન કરવા માટે EduStepGujarat દ્વારા તૈયાર કરાયેલી આ 'સંક્ષેપીકરણના નિયમો અને 1/3 ટ્રીક્સ' ની PDF અત્યારે જ ડાઉનલોડ કરો.
⬇️ Download Free PDF✅ જાતે પેપર ચેક કરો (Checklist)
- શું મેં ફકરાની શરૂઆતમાં મધ્યમાં શીર્ષક આપ્યું છે?
- શું મેં મૂળ ફકરામાંથી ઉદાહરણો કે આંકડાઓ કાઢી નાખ્યા છે?
- શું મારું લખાણ સળંગ એક જ ફકરામાં છે?
- શું મેં મારો અંગત વિચાર ઉમેરવાનું ટાળ્યું છે?
📖 આ પણ વાંચો (Trending Topics) 💥
- ✅ TAT-HS ૨૦૨૬: ઉચ્ચત્તર માધ્યમિક ભરતીની સંપૂર્ણ વિગત
- ⚖️ ભારતનું બંધારણ: પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતી તમામ કલમો
- 👮 પોલીસ કોન્સ્ટેબલ ભરતી ૨૦૨૬: સિલેબસ અને તૈયારીનું પ્લાનિંગ
- 💡 જનરલ નોલેજ (GK) ૨૦૨૬: ગુજરાત અને ભારતનો સાંસ્કૃતિક વારસો
- 📚 ગુજરાતી વ્યાકરણ: અલંકાર, છંદ અને સમાસ - શોર્ટકટ ટ્રીક્સ સાથે
- ⚖️ ભારતનું બંધારણ: પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતી તમામ કલમો
- 💡 જનરલ નોલેજ (GK) ૨૦૨૬: ગુજરાત અને ભારતનો સાંસ્કૃતિક વારસો
- ✅ પંચાયતી રાજ: મહત્વની કલમો અને સુધારાઓ
- ✅ ગુજરાતી વ્યાકરણ અને સાહિત્ય: તલાટી માટે મોસ્ટ IMP
- ✅ પોલીસ ભરતી ૨૦૨૬: શારીરિક કસોટીના કોલ લેટર ડાઉનલોડ કરો
- 📊 GPSC STI પરિણામ: STI વર્ગ-૩ ફાઈનલ કટ-ઓફ અને મેરિટ લિસ્ટ
- 📌 નવો સિલેબસ: પોલીસ કોન્સ્ટેબલ નવો સિલેબસ ૨૦૨૬ - સંપૂર્ણ વિગત
- ⚖️ ભારતીય બંધારણ: બંધારણના મોસ્ટ IMP ૩૦૦+ પ્રશ્નો (PDF)
- ✍️ વ્યાકરણ: ગુજરાતી વ્યાકરણ: તમામ ટોપિક્સ અને ઉદાહરણો
- 🏛️ ઇતિહાસ: ભારત અને ગુજરાતનો ઇતિહાસ - પરીક્ષાલક્ષી મટીરીયલ
- 🧮 ગણિત: ૧ થી ૧૦૦ ના વર્ગ અને ઘન યાદ રાખવાની ટ્રીક
- 🖼️ ભૂગોળ: ગુજરાતની જમીનના પ્રકારો (નકશા સાથે)
- 🌏 ભારતનું બંધારણ: દરેક ભાગની ફ્રી PDF મેળવો
- 🛶યુરોપિયન પ્રજાનું આગમન: પોર્ટુગીઝો અને અંગ્રેજોનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ
- 🗓️ડેલી કરંટ અફેર્સ: દરરોજના મહત્વના સમાચાર
- 🛡️ગુજરાત પોલીસ ભરતી: ૯૫૦ જગ્યાઓ માટે સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
- 📖 ભારતનું બંધારણ: રાષ્ટ્રપતિની સત્તાઓ અને સંપૂર્ણ યાદી
- ⚙️ મનોવિજ્ઞાન: બુદ્ધિ અને IQ શોધવાનું સૂત્ર (વિગતવાર)
- 🎲 ગણિત: ૧ થી ૩૦ ના વર્ગ અને વર્ગમૂળ યાદ રાખવાની ટ્રીક
- 📝 ઇતિહાસ: જૂનાગઢ જિલ્લાનો ઇતિહાસ અને સત્યાગ્રહ
🎯 નિષ્કર્ષ
વિદ્યાર્થી મિત્રો, સંક્ષેપીકરણ એ એક એવી કળા છે જે સતત મહાવરાથી જ વિકસે છે. પહેલા અઘરું લાગશે, પરંતુ રોજના 2 ફકરા સોલ્વ કરશો તો પરીક્ષામાં આ પ્રશ્ન તમારો સૌથી મનપસંદ બની જશે.
વધુ શૈક્ષણિક મટીરીયલ અને PDF માટે મુલાકાત લો:
www.EduStepGujarat.com
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો