Minimum Balance Rules 2026: તમામ બેંકોમાં મિનિમમ બેલેન્સના નવા નિયમો અને પેનલ્ટીની વિગત | EduStepGujarat

Bank Minimum Balance Rules 2026 Comparison Table in Gujarati - EduStepGujarat

🏦 Minimum Balance In Banks: ૨૦૨૬ ના નવા નિયમો

જાણો કઈ બેંકમાં કેટલી રકમ રાખવી ફરજિયાત છે?

🎯 બેંકિંગ માર્ગદર્શિકા: મિનિમમ બેલેન્સના નવા નિયમો

👋 નમસ્કાર વાચક મિત્રો અને ભાવિ સ્પર્ધકો,

આજના ડિજિટલ યુગમાં બેંકિંગ આપણી જીવનશૈલીનો અભિન્ન ભાગ બની ગયું છે. પરંતુ શું તમને ખબર છે કે તમારા ખાતામાં 'મિનિમમ બેલેન્સ' (Minimum Balance) ન જાળવવાથી તમારા ખિસ્સા પર મોટો બોજો પડી શકે છે? ૨૦૨૬ ના વર્ષમાં બેંકિંગ વ્યવસ્થા વધુ સજ્જ થઈ છે અને તે મુજબ સરકારી તથા ખાનગી બેંકોએ પોતાના લઘુત્તમ રકમના નિયમોમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે.

📢 આ પોસ્ટમાં આપણે જાણીશું: SBI, BoB, HDFC, ICICI જેવી ટોચની બેંકોમાં કેટલું બેલેન્સ રાખવું ફરજિયાત છે? અને જો રકમ ઓછી હોય તો કેટલી પેનલ્ટી લાગી શકે?

ચાલો, આજે જ તમારી મહેનતની કમાણીને બિનજરૂરી બેંક ચાર્જિસથી બચાવવા માટે આ વિગતવાર અહેવાલ વાંચીએ અને સ્માર્ટ બેંકિંગની શરૂઆત કરીએ.

🚀 તમારી સફળતાના દરેક પગલે - EduStepGujarat તમારી સાથે છે...

📖 મિનિમમ બેલેન્સ શું છે અને કેમ જરૂરી છે?

મિનિમમ બેલેન્સ (Minimum Balance) એટલે ખાતામાં જાળવવાની ન્યૂનતમ રકમ. જો ગ્રાહક તેનાથી ઓછું બેલેન્સ રાખે તો બેંક પેનલ્ટી વસૂલી શકે છે. આ રકમ શહેરના પ્રકાર (મેટ્રો, અર્ધ-શહેરી કે ગ્રામિણ) મુજબ અલગ-અલગ હોય છે.

🏛️ સરકારી બેંકો (Public Sector Banks)

બેંકનું નામ	મિનિમમ બેલેન્સ (અંદાજિત)	વિશેષ નોંધ
State Bank of India (SBI)	₹ ૦ (Zero)	સામાન્ય બચત ખાતા માટે કોઈ ફરજ નથી.
Bank of Baroda (BoB)	₹ ૨૦૦૦ થી ₹ ૩૦૦૦	શહેર મુજબ તફાવત (મેટ્રોમાં વધુ).
Punjab National Bank (PNB)	₹ ૧૦૦૦ થી ₹ ૨૦૦૦	જનધન ખાતામાં ઝીરો બેલેન્સ.
Canara Bank	₹ ૫૦૦ થી ₹ ૩૦૦૦	ગ્રામિણ વિસ્તારમાં માત્ર ₹ ૫૦૦.

🏢 ખાનગી બેંકો (Private Sector Banks)

બેંકનું નામ	મેટ્રો / શહેરી	ગ્રામિણ વિસ્તાર
HDFC Bank	₹ ૧૦,૦૦૦	₹ ૨,૫૦૦
ICICI Bank	₹ ૫,૦૦૦ થી ₹ ૧૦,૦૦૦	₹ ૨,૦૦૦ થી ₹ ૨,૫૦૦
Axis Bank	₹ ૧૦,૦૦૦	₹ ૨,૫૦૦
Kotak Mahindra Bank	₹ ૧૦,૦૦૦	ઝીરો બેલેન્સ (811 એકાઉન્ટ)

✅ ઝીરો બેલેન્સ ખાતા

જનધન ખાતા: સંપૂર્ણ ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા.
પગાર ખાતા (Salary Accounts): મિનિમમ બેલેન્સની કોઈ જરૂર હોતી નથી.
India Post Payments Bank: પોસ્ટ પેમેન્ટ બેંકમાં પણ ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા મળે છે.

⚠️ પેનલ્ટી અને ચાર્જ

જો તમે મિનિમમ બેલેન્સ જાળવતા નથી, તો બેંક ₹ ૫૦ થી ₹ ૬૦૦ સુધીની પેનલ્ટી (વત્તા GST) વસૂલી શકે છે. આ પેનલ્ટી તમે કેટલા ઓછા રૂપિયા રાખ્યા છે તેના આધારે ગણાય છે.

🎯 મહત્વના સૂચનો

ખાતું ખોલાવતા પહેલા બેંકની સત્તાવાર વેબસાઈટ પરથી તાજા નિયમો અચૂક તપાસો. તમારી જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય બેંક અને શહેરના વર્ગીકરણ (Metro/Rural) ને ધ્યાને રાખીને જ ખાતું ખોલાવવું જોઈએ જેથી વધારાના દંડથી બચી શકાય.

📊 એવરેજ મંથલી બેલેન્સ (AMB) ની ગણતરી કેવી રીતે થાય?

ઘણા ગ્રાહકોને લાગે છે કે આખા મહિના દરમિયાન રકમ રાખવી પડે, પણ હકીકતમાં બેંક 'એવરેજ' ગણે છે.
ગણતરીનું સૂત્ર: (મહિનાના દરેક દિવસના અંતે રહેલા બેલેન્સનો સરવાળો) ÷ (મહિનાના કુલ દિવસો).
દા.ત. જો તમારે ₹૫,૦૦૦ રાખવાના હોય, અને તમે ૧૫ દિવસ ₹૧૦,૦૦૦ રાખો અને બાકીના ૧૫ દિવસ ₹૦ રાખો, તો પણ તમારી એવરેજ ₹૫,૦૦૦ જળવાઈ જશે.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

૧. શું બેંક મિનિમમ બેલેન્સના ચાર્જ કાપીને ખાતું 'નેગેટિવ' (-) કરી શકે?

RBI ના નિયમ મુજબ, મિનિમમ બેલેન્સ ન જાળવવા બદલ બેંક તમારા ખાતામાં જમા રકમમાંથી ચાર્જ કાપી શકે છે, પરંતુ તે ખાતાને નેગેટિવ (શૂન્યથી નીચે) લઈ જઈ શકતી નથી.

૨. શું વિદ્યાર્થીઓ માટે મિનિમમ બેલેન્સમાં કોઈ છૂટછાટ હોય છે?

હા, મોટાભાગની બેંકોમાં 'સ્ટુડન્ટ એકાઉન્ટ' અથવા 'સ્કૉલરશિપ એકાઉન્ટ' ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા સાથે આવે છે. જોકે તે માટે ઉંમર અને કોલેજ આઈડીના પુરાવા જરૂરી હોય છે.

૩. શું સુકન્યા સમૃદ્ધિ કે PPF ખાતામાં મિનિમમ બેલેન્સ રાખવું પડે?

ના, સુકન્યા સમૃદ્ધિ (SSY) કે PPF એ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ નથી, પણ રોકાણના ખાતા છે. તેમાં વાર્ષિક લઘુત્તમ રકમ (જેમ કે ₹૫૦૦) જમા કરાવવી પડે છે, પણ તેમાં મિનિમમ બેલેન્સ જાળવવાની ફરજ નથી.

૪. મિનિમમ બેલેન્સ ચાર્જ પર કેટલો GST લાગે છે?

બેંકિંગ સેવાઓ પર ૧૮% GST લાગે છે. જો બેંક ₹૧૦૦ પેનલ્ટી લગાવે, તો ફાઇનલ ચાર્જ ₹૧૧૮ થશે.

૫. સીનિયર સિટીઝન (વરિષ્ઠ નાગરિકો) માટે કોઈ અલગ નિયમો છે?

ઘણી બેંકો વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે 'સીનિયર સિટીઝન એકાઉન્ટ' માં મિનિમમ બેલેન્સની શરતમાં ૫૦% સુધીની છૂટછાટ અથવા ઓછી પેનલ્ટીની સુવિધા આપે છે.

૬. જો હું મારું સેલેરી એકાઉન્ટ છોડી દઉં તો શું થશે?

જો કોઈ ખાતામાં સતત ૩ મહિના સુધી પગાર જમા ન થાય, તો બેંક તેને ઓટોમેટિકલી સામાન્ય બચત ખાતામાં ફેરવી દે છે, અને પછી તેમાં મિનિમમ બેલેન્સ રાખવું ફરજિયાત બની જાય છે.

૭. બેંક ચાર્જ કાપતા પહેલા ગ્રાહકને જાણ કરે છે?

હા, RBI ના આદેશ મુજબ બેંકે ગ્રાહકને SMS અથવા ઈમેલ દ્વારા જાણ કરવી પડે છે કે તમારું બેલેન્સ ઓછું છે અને અમુક દિવસોમાં રકમ જમા નહીં થાય તો ચાર્જ લાગશે.

૮. શું એક જ બેંકમાં બે ખાતા હોય તો બંનેમાં બેલેન્સ રાખવું પડે?

હા, જો તમારી પાસે એક જ બેંકમાં બે અલગ-અલગ બચત ખાતા હોય, તો બંનેની મિનિમમ બેલેન્સની મર્યાદા તમારે અલગ-અલગ જાળવવી પડશે.

૯. નિષ્ક્રિય ખાતા (Dormant Account) માં બેલેન્સ ન હોય તો ચાર્જ લાગે?

ના, જો તમારું ખાતું ૨ વર્ષ કરતા વધુ સમયથી ઇન-એક્ટિવ (Inoperative) હોય, તો બેંક તેના પર મિનિમમ બેલેન્સની પેનલ્ટી વસૂલી શકતી નથી.

૧૦. કઈ ખાનગી બેંક સૌથી ઓછું મિનિમમ બેલેન્સ માંગે છે?

સામાન્ય રીતે સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો (જેમ કે AU અથવા Equitas) અને પેમેન્ટ બેંકોમાં મિનિમમ બેલેન્સની જરૂરિયાત ખૂબ ઓછી અથવા શૂન્ય હોય છે.

🎯 નિષ્કર્ષ: સ્માર્ટ બેંકિંગની ચાવી

મિનિમમ બેલેન્સ એ માત્ર બેંકની શરત નથી, પણ તમારી નાણાકીય શિસ્તનું પ્રતીક છે. જો તમે તમારી મહેનતની કમાણીને બિનજરૂરી દંડમાંથી બચાવવા માંગતા હોવ, તો તમારા ખાતાના પ્રકારને સમજો અને હંમેશા એવરેજ બેલેન્સ જાળવી રાખો. જો તમે રકમ જાળવી શકતા નથી, તો જનધન ખાતું કે BSBDA વિકલ્પ પસંદ કરવો એ સમજદારીભર્યું પગલું છે.

⚠️ ડિસ્ક્લેમર (Disclaimer): આ લેખમાં આપેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી માટે છે. બેંકોના નિયમો, મિનિમમ બેલેન્સની રકમ અને પેનલ્ટી ચાર્જિસ સમયાંતરે બદલાતા રહે છે. કોઈપણ ખાતું ખોલાવતા પહેલા અથવા વ્યવહાર કરતા પહેલા સંબંધિત બેંકની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા તમારી નજીકની શાખાની મુલાકાત લઈ લેટેસ્ટ માહિતી મેળવી લેવા વિનંતી. EduStepGujarat કોઈપણ નાણાકીય નુકસાન માટે જવાબદાર રહેશે નહીં.

અમારી સોશિયલ મીડિયા ચેનલમાં જોડાઓ: